Samanlı Dağları Kütlesinde Uzun Dönemli Erozyonu Kontrol Eden Faktörlerin Havza Tabanlı Değerlendirilmesi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Coğrafya Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Barbaros Gönençgil
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Erozyon, çeşitli faktörlerin kontrolünde gerçekleşen, jeomorfolojik gelişim üzerinde büyük bir rol oynayan ve bununla birlikte beşeri hayatı da etkileyen bir süreçtir. Kuzey Anadolu Dağlarının batıdaki kesimini oluşturan Samanlı Dağlarında havza tabanlı erozyon oranlarının tahmin edilmesi amacıyla oluşturulan çalışma da jeomorfolojinin erozyon çalışmalarında ayrılmaz bir bütün olduğu, nicel yöntemlerin erozyon çalışmalarındaki önemi, erozyon oranlarının tahmin edilmesinde yeni yöntemlerin tanıtımı ve farklı bir bakış açısı getirilmesi amaçlanmıştır.
Derinlemesine yarılmış yüzeylerde, coğrafi bilgi sistemleri yardımıyla her bir vadinin aşınım öncesi yüzeyi elde edilebilir ve çeşitli jeomorfometrik analizler gerçekleştirilebilmektedir. Bu analizler ile akarsulara ait havza sınırlarının belirlenmesinden, akarsular tarafından uzaklaştırılan malzeme miktarının hacmine kadar çeşitli hesaplamalar yapılabilir. 1/25.000’lik topografya haritalarından üretilen sayısal yükselti modeli (SYM) bu çalışmadaki temel veri kaynağını oluşturur. Bu doğrultuda; Minimum Erozyon Hacmi (Minimum Eroded Volume/Ebulk), Dağ Cephesi Eğrisellik Oranı (Mountain-Front Sinuosity/Smf), Vadi Tabanı Genişliği ve Vadi Yüksekliği Oranı (Ratio of Valley-Floor Width to Valley Height), Hipsometrik Eğri ve İntegrali (Hypsometric Curve and Integral) ve Yüzey İndeksi (Surfuce Index) uygulanmıştır. Çalışma sahasının kuzey cepheleri nemli iklim koşullarını yansıtırken, güney cepheleri daha kurak koşulları yansıtmaktadır. Ayrıca kuzey cepheler, tektonik hareketler tarafından baskın bir şekilde denetlenir. Yapılan analizlere göre kuzey cephelerin daha fazla kayba uğradığı ve havza içerisindeki faktörlerin kontrolünde, erozyonun şekillendiği tespit edilmiştir.