Doğu ve Batı Pakistan'ın Ayrılışının Urdu Edebiyatına Yansımaları

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Prof. Dr. Celal Soydan

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

1857 yılında Hint-Türk Hükümdarlığı (Babürlüler) son bulmuş ve Hint alt kıtasında resmen İngiliz hâkimiyeti başlamıştır. Bu döneme kadar bölgede egemen güç olan Müslümanlar, İngilizler döneminde haksızlığa uğramış, devlet dairelerinden uzaklaştırılmışlardır. Hindular ise bunun aksine devlette önemli makamlara getirilmişlerdir. Böylelikle alt kıtadaki Müslümanlar ile Hindular arasına ayrılık tohumları ekilmeye çalışılmıştır. Birinci Dünya Savaşı sırasında bu iki farklı inanca sahip Hint halkı İngilizlere karşı birleşme amacıyla 1916 yılında Lakhnov’da bir araya gelmişler ancak gerçek manada bir birlik sağlanamamıştır. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Hindu lider Mahatma Gandhi önderliğinde Müslümanlar ile bir birlik kurulsa da Müslüman ve Hindular arasındaki çekişmeler dolayısıyla bu birlik de uzun sürmemiştir. Müslüman ve Hinduları ayrı millet olarak gören Sir Seyid Ahmed Han, Muhammed İkbal gibi Hint Müslümanlarının öncü şahsiyetleri, Müslümanların Hindulardan ayrı olarak bağımsız bir devlet kurma fikrini savunmuşlardır. Bu düşünce Müslümanların bir arzusu haline geldikten sonra 1947 yılında Pakistan, Hindistan’dan ayrılarak bağımsızlığını kazanmıştır. 1947 yılında kurulan Doğu ve Batı Pakistan’ın aralarında binlerce kilometre mesafe bulunmaktaydı. Birbirine uzak iki farklı coğrafî bölgeden oluşan bu devlet, kurucu lider Muhammed Ali Cinnah’ın erken vefatı, yerine gelen yöneticilerin bölgeye yaklaşımlarının farklılığı ve diğer sebepler neticesinde çok geçmeden iki ayrı devlet olarak varlıklarını sürdürme kararı almışlardır. Doğu Pakistan, 1971 yılında birlikten ayrılarak Bangladeş Cumhuriyeti olarak bağımsızlığını ilan etmiştir. Bu kararın alınma süreci, süreç içindeki yaşanan hadiseler ve sonuçlarının Urdu edebiyatına yansımaları çalışmamızın konusunu oluşturmaktadır. Anahtar Kelimeler: Bangladeş, Pakistan, Urdu Edebiyatı, 1971, Göç.