Çocukluk Çağında Respiratuar Sinsisyal Virüs İnfeksiyonları: Predispozan Faktörler ve Hematolojik Bulgular’


Prof. Dr. DENİZ TUĞCU

Tez Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Klinik Şefi Dr. Cengiz Yavuz

Tezin Onay Tarihi: 1997

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bronşiolit, infant ve küçük çocuklarda alt solunum yollarını tutan, küçük hava yollarında obstruksiyonla sonuçlanan yaygın, akut, bulaşıcı bir hastalıktır. Solunum Sinsiyal Virusu (RSV, Respiratuar Sinsisyal Virus), süt çocukluğu döneminde görülen bronşiolit ve pnömoninin en sık nedenidir. RSV erişkinlerde soğuk algınlığı şeklinde hastalık yaparken, enfekte olan bebeklerin ve küçük çocukların yaklaşık % 40’ında 2-5 gün içinde alt solunum yollarına ilerlemektedir.

Hastanemizdeki bronşiolitli çocuklarda RSV oranını saptamak, bu çocuklardaki etyolojik faktörleri ve önlemeye yönelik tedbirleri vurgulamak, hematolojik tablolarını gözden geçirmek amacıyla bu çalışma planlandı.

SSK Bakırköy Doğumevi, Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesinde, 18 Ekim 1996 - 1 Mart 1997 tarihleri arasında, Acil Serviste müşahedeye alınan veya Süt Çocuğu Servisinde yatırılarak izlenen, bronşiolit tanısı alan, 68 çocuk çalışmaya alındı. Hastarın yaşları 18 gün-2 yaş arasında değişmekteydi. Bu hastaların nazofarengeal aspiratlarından enzim immunoassay yöntemi ile RSV sıklığı araştırıldı. Hastaların klinik bulguları, bronşiolite neden olabilecek predispozan faktörleri, hematolojik bulguları incelendi. Bulgular hiçbir sağlık problemi olmayan, aynı yaş grubundaki 44 sağlıklı çocuk ile karşılaştırıldı.

Bronşiolit tanısı alan 68 hastadan 60’ında (%88.2) RSV pozitifliği saptandı. Yaşlara göre dağılımında en sık görülen yaş aralığının 3-6 ay arası (%33) olduğu gözlendi.

RSV (+) hastaların kız/erkek oranı 14/46 idi. Aylara göre dağılımında en fazla Aralık ayında (%37) infeksiyonun görüldüğü, bunu sırası ile Ocak (%28), Kasım (%21) ve Şubat (%14) aylarının izlediği gözlendi. Semptom ve bulgular değerlendirildiğinde, öksürük (%98), hırıltı (%93) ve taşipne (%85) en sık görülenlerdi.

Anne sütü alma süresi bronşiolitlerde 4.9±4.2 ay, RSV (+) olanlarda 5.13±4.4 ay, kontrol grubunda 8.2±5.4 aydı. Anne sütü alma süresi hem bronşiolit grubunda, hem de RSV (+) olanlarda kontrol grubuna göre anlamlı oranda az bulundu (p<0.001).

RSV (+) hastaların 13’ünde (%21.7) aile bireylerinde astım öyküsü bulunurken, kontrol grubu

VI

hastalarının 10’unda (%22.6) bu öykü mevcuttu. Aile öyküsü ile RSV infeksiyonu geçirme arasında anlamlı ilişki bulunamadı (p=0.2). RSV(+) olan hastaların 36 tanesinde (%53) daha önceden geçirilmiş en az 1 bronşiolit atağı vardı. Altı hasta ise daha önceden tekrarlayan ataklar geçirmişti. Wheezy infant olarak tanımlanan bu gruptaki hastaların 3’ünde (%50) ailede astım öyküsü vardı. Bu oran, kontrol grubuna göre anlamlı oranda yüksekti (p=0.0081).

Kömür sobası ve odun sobası kullanma açısından, RSV bronşiolitleri ve kontrol grubu arasında anlamlı fark yoktu (p=0.2). Ancak doğal gaz kullananların oranı, kontrol grubunda anlamlı oranda yüksekti (p<0.05). Kontrol grubunun aylık geliri (47.681.818±31.747.933), RSV grubuna göre (27.061.403±11.549.223) anlamlı oranda yüksek bulundu (p<0.001).

Ailede yaşayan kişi sayısı açısından kontrol grubu ile anlamlı ilişki saptanmadı. RSV grubunda 36 hastada, kontrol grubunda 16 hastada ailede sigara içme öyküsü vardı. Ailede sigara içenlerin varlığı, RSV grubunda kontrol grubuna göre anlamlı oranda yüksekti (p=0.01). Bronşiolit tanısı alan 68 hastanın 27 tanesinde (%40) altta yatan başka bir hastalık mevcuttu. Prematürelik 12 hastada (%17.6), konjenital kalp hastalığı 9 hastada (%13), Down Sendromu 4 hastada (%5.9), osteogenesis imperfekta 1 hastada (%1.5), nöromotor retardasyon 1 hastada (%1.5) mevcuttu.

Hematolojik sistem üzerine etkileri incelendiğinde, çalışma grubundaki hastaların 12 tanesinde (%17.65) periferik yayma incelemesinde reaktif lenfosit mevcuttu, kontrol grubuna göre anlamlı oranda yüksekti (p<0.001). Lökosit, trombosit sayısı ve hemoglobin değerleri arasında çalışma ve kontrol grubu ararsında anlamlı fark yoktu.

RSV (+) 60 hastanın 27 tanesinde (%45) müşahede biriminde tedavi yeterli olurken, 33 hastanın (%55) takip ve tedavisi için servise yatışı gerekli oldu. RSV infeksiyonu nedeni ile hiçbir hasta kaybedilmedi.

RSV infeksiyonlarının önemi, halen bir sağlık problemi olması yanında, ilerki yıllarda astma ile olabilecek birlikteliğidir. Bu nedenle RSV geçiren hastaların uzun süreli izlenimini içeren, uzun vadeli çalışmalara ihtiyaç vardır. Yine RSV infeksiyonlarının özellikle immunsupresif hastalardaki tespiti, spesifik antiviral kullanımına rehberlik etmesi, gereksiz antibiyotik kullanımını engellemesi açısından gereklidir. Ayrıca her toplumda RSV infeksiyonlarının sıklığının saptanması, son yıllarda artan aşı çalışmaları için epidemiyolojik bilgi toplanmasını sağlamaktadır.