Velimir Hlebnikov'un Şiirlerinde Okazyonel Sözcük Oluşumlarının Dil Bilgisel Özellikleri


Arş. Gör. Dr. YULVA MUHURCİŞİ

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Slav Dilleri ve Edebiyatları Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Emine İnanır

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)

Özet:

Bu doktora tezinde XX. yüzyıl Rus edebiyatına birçok açıdan damgasını vuran Fütürizm akımı ve akımın beraberinde getirmiş olduğu sanatsal bir ifade biçimi olan yeni sözcük türetme yöntemi – okazyonalizm kavramı – irdelenmiştir. Bilindiği üzere her dilde belli başlı sözcük türetme kuralları ve yöntemleri bulunmaktadır. Okazyonel sözcük türetimi, şairin sosyo-kültürel ve bireysel penceresinden, dilde var olan sözcük türetme yöntemlerinden faydalanarak veya bu yöntemleri ihlâl ederek anlık bir ilham ile oluşturduğu sistemdir. Çalışmada şairin çeşitli dilsel araçlardan faydalanarak türettiği sözcüklerin metin içerisindeki işlevleri, anlamları, simgeleri, Türkçe eş değerlikleri ve Türkçeye çeviri esnasında yaşanan zorluklar, yapısal-anlam bilimsel ve karşılaştırmalı yöntemler kullanılarak incelenmiş; Fütürist dönemde yapılan dil bilimsel çalışmaların Rusçanın sözcük dağarcığı ve sözcük türetme sistemi üzerindeki etkisinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Çalışmada elde edilen bulguların Rusça dil bilgisi, edebiyat, sözcük bilimi, anlatım bilimi derslerinde yeni sözcük türetme yöntemleri kapsamında faydalı olacağı düşünülmektedir.