YAPAY ZEKA DESTEKLİ GERİBİLDİRİM YOLUYLA KONUŞMA BECERİSİNİN GELİŞTİRİLMESİ: YAZILI YAPAY ZEKA GERİBİLDİRİMİ VE ANINDA SESLİ YAPAY ZEKA GERİBİLDİRİMİNİN KARŞILAŞTIRMALI BİR İNCELEMESİ
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Yabancı Diller Eğitimi Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Burcu Ünal
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: İngilizce
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Etkili geribildirim olmadan, öğrenme süreci en önemli unsurlarından biri olan rehberlikten yoksun kalır; oysa rehberlik, öğrencilerin kendi performanslarını anlamalarına ve gelişim alanlarını belirlemelerine olanak tanır. Yükseköğretim düzeyinde, öğrenci çeşitliliği ve kalabalık sınıflar nedeniyle kişiselleştirilmiş ve zamanında geribildirim sağlamak büyük bir zorluk oluşturmaktadır. Geleneksel geribildirim yöntemleri çoğunlukla yavaş, gecikmeli ve bazen de yüzeysel kalmaktadır. Bu soruna yanıt olarak, yapay zeka destekli eğitim araçları artık ayrıntılı yazılı geribildirim veya anlık sözlü geribildirim gibi farklı türlerde geribildirimler sunmaktadır. Bu araçların kullanımı devrim niteliğinde görünse de, bu araçların ne kadar etkili oldukları ve öğrenciler tarafından dil öğrenme aracı olarak nasıl algılandıkları hakkında hâlâ yeterince bilgi bulunmamaktadır.
Bu çalışmada, üç farklı gruba ayrılan hazırlık sınıfında öğrenim gören 85 Türk EFL öğrencisinin konuşma performanslarına yönelik olarak öğretmen odaklı geribildirim, yapay zeka tarafından oluşturulan yazılı geribildirim ve yapay zeka destekli bir avatar aracılığıyla verilen anlık sözlü geribildirim uygulamalarının karşılaştırıldığı karma yöntemli bir araştırma deseni benimsenmiştir. Gerekli verilerin toplanması için nicel ve nitel veri toplama araçları kullanılmıştır. Araştırma, dil öğrenme süreçlerine yapay zeka destekli araçların sağladığı dönütün anlamlı bir fark olduğunu göstermektedir.
Elde edilen bulgular, odak grup görüşmelerinde öğrencilerin yapay zeka tabanlı araçların dil öğrenme süreçlerine entegrasyonuna karşı olumlu tutumlar sergilediklerini ortaya koymuştur. Bu olumlu yaklaşımın temel nedenleri arasında, söz konusu araçların yargılayıcı olmamaları ve her zaman erişilebilir olmaları öne çıkmaktadır. Bununla birlikte, öğrencilerin büyük çoğunluğu, duygusal unsurları eksik kaldığı gerekçesiyle öğretmen geribildirimine hâlâ ihtiyaç duyduklarını ifade etmiştir.