Sosyal Medya Kullanımının Genç Yetişkinlerin Yaratıcılık Düzeyleri ile Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Belirtilerindeki Rolü

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İletişim Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Abdullah Özkan

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu çalışma, 21. yüzyılın sanayi toplumundan dijital çağa geçiş sürecinde, bireylerden beklenen becerilerin nasıl değiştiğini ve bu değişimlerin sosyal medya kullanımı, yaratıcılık ve Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) üzerindeki rolünü araştırmayı amaçlamaktadır. Araştırma, İstanbul Üniversitesi'nde lisans ve yüksek lisans öğrenimi gören genç yetişkinlerin sosyal medya kullanım alışkanlıkları, yaratıcılık düzeyleri ve DEHB belirtileri arasındaki ilişkileri nicel bir yaklaşımla incelemektedir. Sosyal medya bağımlılığı, Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (SMBÖ) ile; yaratıcılık düzeyleri Kaufman Yaratıcılık Alanları Ölçeği (K-DOCS) ile ve DEHB belirtileri Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği (ASRS) ile ölçülmüştür. Verilerin analizi için Pearson korelasyon analizi, ANOVA ve bağımsız örneklem t-testi gibi istatistiksel teknikler kullanılmıştır. Bulgular, sosyal medya bağımlılığının DEHB belirtileri üzerinde güçlü bir yordayıcı etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Sosyal medya platformlarının sunduğu sürekli dikkat çekme mekanizmaları, DEHB belirtileri olan dikkat dağınıklığını ve dürtüselliği artırarak bağımlılık düzeylerini yükseltmektedir. Ayrıca, sosyal medya bağımlılığının yaratıcılık üzerinde genellikle olumsuz bir etkisi olduğu, özellikle yaratıcı düşünme ve problem çözme becerilerinin zayıfladığı belirlenmiştir. Sosyal medya bağımlılığı, DEHB ve yaratıcılık arasındaki ilişkide kritik bir aracı rol üstlenerek, DEHB belirtileri olan bireylerin yaratıcı potansiyelini kısmen zayıflatmaktadır. Araştırmada cinsiyet, sosyal medya kullanım süresi ve kullanım amacı gibi demografik faktörlerin de sosyal medya bağımlılığı, yaratıcılık ve DEHB belirtileri üzerinde anlamlı farklılıklara neden olduğu bulunmuştur. Özellikle, kadın katılımcıların sosyal medya bağımlılığı ve DEHB belirtileri açısından daha yüksek puanlar aldığı, buna karşın yaratıcı süreçlerde belirli farklılıkların gözlemlendiği tespit edilmiştir.

Anahtar kelimeler: Sosyal Medya Kullanımı, Sosyal Medya Bağımlılığı, Yaratıcılık, Medya Psikolojisi, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu