Derme Oluşturma ve Geliştirme: İÜ Merkez Kütüphanesinde Bütçe Yönetimi (Nisan 1994-Kasım 1997)
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Meral Alpay
Tezin Onay Tarihi: 1998
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, derme geliştirme işlevinin arkasında yatan sorunları, ilkeleri, yöntemleri ve politikaları inceleyip, tartışarak, kullanıcı ihtiyaçlarıyla ilişkili dermelerin kurulup, geliştirilmesine yarayacak kuramsal bir zemin oluşturmaktır. Araştırmanın hipotezi şöyle kurulmuştur: “Derme geliştirme kavramı, seçim ve sağlama süreçlerini de içeren ancak bunlardan geniş üstelik de daha kapsamlı bir terimdir. Bu kavram, derme geliştirme politikaları ile etkin bir personel ve bütçe yönetimini temel alan, seçim, sağlama, değerlendirme, ayıklama ve koruma adlı her biri ayrı ayrı önemli ve ihmal edilmemesi gereken süreçlerin kullanıcı ihtiyaçlarım karşılamak üzere dengeli ve etkileşimli olmasını gerektirmektedir. Bu süreçlerin birindeki ihmal ya da aksama, dermenin kullanıcı ihtiyaçlarıyla ilişkisini olumsuz etkileyecek, dolayısıyla hizmetin aksamasına hatta durma noktasına gelmesine neden olacaktır," biçiminde belirlenmiştir. Araştırma bir inceleme ile de desteklenmiştir. İ.Ü. Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığının yeniden yapılanma içinde olan bütçe ve bütçe mekanizmaları, örnek olay yöntemiyle incelemeye tâbi tutularak, dağınık yerleşimli bir üniversite olan İstanbul Üniversitesinde, kütüphane için yapılan yatırım harcamalarında yaşanan; kütüphane hizmetlerinin örgütlenme ve yönetiminden kaynaklanan bir savurganlığa ışık tutulmuş, iki aşamalı bir çözüm önerisi getirilmiştir. Bu incelemeye bağlı olarak Türkiye’deki materyal bütçesi tartışmalarının yön değiştirmesi gerektiği de ortaya çıkmıştır. Çalışmada ağırlıklı olarak betimleme yöntemi ile kavram analizi ve örnek olay yöntemi kullanılmıştır. Kapsamlı bir yayın taraması yapılarak konuya ilişkin yapıtlar belirlenmiş ve hepsi eleştirel bir analizle değerlendirmeye tâbi tutulmuştur. Yayınlanıl yetmediği bazı durumlarda görüşme yoluyla veri toplama tekniğinden sıkça yararlanılmıştır.
Araştırma sonucunda, derme geliştirme kavramının seçim, sağlama etkinliklerini de içeren daha geniş ve kapsamlı bir terim olduğu ortaya çıkartılmıştır. Bu kavram, seçim, sağlama, değerlendirme, ayıklama,koruma süreçlerini kapsamaktadır. Bu süreçler birbiriyle sürekli ilişki içinde olması gereken süreçlerdir. Seçimi, sağlamadan; ayıklamayı, değerlendirme ve korumadan ayrı düşünmek zordur. Bu süreçleri harekete geçiren ise bütçedir.