Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Bayram Demir, Cüneyt Türkmen
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Nükleer tıbbın gelişimi ile uygulanan tedaviler ve tedavilerin etkinliği gün geçtikçe artarak devam etmektedir. Yaygın olarak uygulanan sistemik tedavilerde amaç, damar içine verilen radyofarmasötiğin dolaşım sistemi yardımı ile hedef dokularda birikimini sağlamaktadır. Radyofarmasötik, hedef dokuların yanı sıra radyofarmasötiğin tutulum ve atılım mekanizmasına bağlı olarak istenmeyen organlarda da tutulum göstermektedir. Radyofarmasötiğin tutulum ve atılım mekanizmalarına bağlı olarak tedaviyi sınırlayıcı kritik organ dozlarına ulaşması durumunda tedavinin sonlandırılması gerekmektedir. Organlar ve lezyonların absorbe ettiği radyasyon dozunun doğru hesaplanması, hastalığın etkin bir biçimde tedavi edilirken hastanın zarar görmemesi açısından önem taşımaktadır. Kümülatif aktivitenin tespiti kantitatif yöntemlerle yapıldığından ötürü birçok değişkene bağlı olarak hesaplama sonuçlarında önemli sapmalar oluşabilmektedir. Dozimetrik hesaplamalar yapılırken ölçümlerin yapıldığı cihazların kararlılığı ve görüntüleme protokolleri oluşturulurken hata paylarının en düşük oranda tutulması gerekmektedir. Bu tez çalışmasında gama kamerada 10 ay süre ile sabit parametrelerde ardışık ölçümler alınarak cihaz kararlılığı değerlendirildi. Organ aktivitelerinin tespitinde kullanılan Standart Aktivite Dönüşüm Faktörü (SADF) hesaplamasında kullanılmak üzere insan vücudunu taklit etmesi için insan benzeri fantom ve kilolu insan vücudunu taklit etmesi için kilolu insan benzeri fantom imal edildi. Sabit hacimli aktivite ile havada, insan benzeri fantom ve kilolu insan benzeri fantom ile SADF tespit edildi. Daha sonra aynı aktivite ile farklı hacimlerde su ile sulandırılarak SADF tespit edildi. Elde edilen SADF sonuçları karşılaştırılarak değerlendirildi. Lezyon dozimetri hesaplamalarında kullanılan lezyon hacminin doğru tespiti için NEMA PET fantomu kullanılarak farklı görüntüleme parametrelerinde ölçümler alındı. Farklı parametreler kullanılarak elde edilen veriler değerlendirildi. 10 ay süre ile sabit parametrelerde ardışık ölçümler alınarak elde edilen veriler değerlendirildiğinde %2,88'lik bir sapma tespit edildi. Tek pik azalım düzeltmesi ve saçılım düzeltmesi yapılmış görüntülerde insan benzeri fantom ve kilolu insan benzeri fantom sonuçları benzer olarak saptandı., vial/insan benzeri fantom %+23 fark olarak, sulandırılmış kaynak/insan benzeri fantom %+16 fark tespit edildi. NEMA PET fantomu kullanılarak 37 mm çaplı kürecik ile alınan verilerde %40 eşik değer kullanılarak elde edilen hacimler gerçekten daha küçük hesaplanmaktadır. Tarama süresi projeksiyon başına 20 sn'den 10 sn'ye düşürüldüğünde sayım etkinliğinde %1 oranında değişim saptandı. Projeksiyon sayısı düşürüldüğünde sayım etkinliğindeki sapma %3,6'ya çıktığı saptandı. Sonuç olarak; hata oranlarının minimum düzeyde tutulması için SADF saptanırken insan benzeri fantom kullanılması gerekmektedir