ORGANİZASYONLARDA MOBİNG VE İLİŞKİLİ DEĞİŞKENLERE DAİR META ANALİZ TEMELLİ BİR ARAŞTIRMA

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İşletme Fakültesi, İşletme Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Recep İbrahim Pınar

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

İş yerinde mobing davranışı bireysel, örgütsel ve toplumsal sorunlar sebebiyle süreçteki tüm aktörleri olulmsuz yönde etkilemektedir. Bu etki her vaka için değişkenlik gösteren düzeyde olsa da her bir vakanın önlenmesi tarafların tümü için büyük önem taşımaktadır. Sonuçlarının yol açtığı etkiler sebebiyle yönetim organizasyon alanında hem uygulayıcı olan işletmeler hem akademik yazın açısından önemi göz ardı edilemeyecek düzeydedir. Bu sebeple iş yerinde mobing değişkeni, 1970’lerde tanımlanmasının ardından çok sayıda akademik çalışmaya konu olmuştur. Buradan hareketle bu çalışma kapsamında yönetim organizasyon yazınında mobing değişkenini konu edinen çalışmaların derinlemesine irdelenmesi ve ortak çıkarımlarda bulunulması amaçlanmıştır. Araştırma amacı doğrultusunda ilk olarak mobing ile ilişkisi en fazla çalışılmış olan değişkenler “işten ayrılma niyeti, iş tatmini, tükenmişlik ve örgütsel bağlılık” olarak belirlenmiştir. Bu tespitin ardından belirlenen meta analize dahil etme kriterleri kapsamında oluşturulan veri seti ile değişkenler arası ilişkiye dair dört ayrı meta analiz çalışması gerçekleştirilmiştir. Meta analiz çalışması bulgularının değerlendirilmesi doğrultusunda mobing değişkeni ile işten ayrılma niyeti, iş tatmini, tükenmişlik ve örgütsel bağlılık değişkenleri arasında Cohen etki büyüklüğü sınıflandırması kriterine göre orta düzeyde ilişki olduğu sonucuna varılmıştır. Yapılan alt grup analizleri ile de belirlenen düzenleyici değişkenlerin bu ilişkilerdeki rolü ortaya konulmuştur. Araştırmanın, mobing değişkeninine ilişkin yapılan tüm çalışmaları yıl ve coğrafya kısıtı getirmeden irdelemesi ve kullanılan meta analiz yönteminin alanda yeni olması bağlamında özgün değer taşıdığı düşünülmektedir.