ABDU'L-BÂKÎ ET-TEBRÎZÎ'NİN (V.H. 1039) TEFSÎRU'L-KUR'ÂNİ'L-MECÎD İSİMLİ ESERİNİN İSRÂ SÛRESİ 18. ÂYET İLÂ MU'MİNÛN SÛRESİ 72. ÂYETLERİ ARASININ İNCELEME VE TAHKİKİ

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ürdün Üniversitesi, Ürdün

Tez Danışmanı: Assoc. Prof. Mohammad Mjalli Rababa'h

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Arapça

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Bu çalışma Abdu’l-Bâkî et-Tebrîzî'nin Tefsîru’l- Kur’âni’l- Mecîd isimli eserinin bir kısmını inceleme ve tahkik yönünden ele almakta ve şu ana soruyu cevaplandırmaya çalışmaktadır: Abdu’l-Bâkî et-Tebrîzî kimdir ve İsrâ Sûresi 18. Âyet ilâ Mu’minûn Sûresi 72. Âyetleri arası özelinde tefsirinin genel çerçevesi nedir? Bu minvalde ilk olarak müfessirin özgeçmişi ve ilmi hayatı hakkında bilgi verilmiş, ardından tefsirindeki metodu ile tefsir ve tefsir usulüyle ilgili birtakım meselelerdeki tutumu ortaya konulmuştur. Sonrasında ise tefsirinin İsrâ Sûresi 18. Âyet ilâ Mu’minûn Sûresi 72. Âyetleri arasındaki kısmının tahkiki ve dipnotlandırılması yapılmak suretiyle metin analizi gerçekleştirilmiştir.

Araştırmacı tezde şu metotları kullanmıştır;

Tarihsel metod: Bu metodu eserde geçen rivayetlerin sıhhatini tespit etmede, müfessirin hayatını incelemede ve müfessirin kendisine itimat ettiği kaynakları tespit etmede kullanmıştır.

Tümevarım metodu: Bu metotla müfessirin hayatını ve yaşadığı dönemi ele almıştır.

Analiz metodu: Bu metotla, tahkik edilen eserde geçen ilmi problemleri ele almış, onları yorumlamış ve eserin müfessirin arzu ettiği şekle en yakın halini ortaya çıkarmaya çalışmıştır.

Tasvir etme metodu: Bu metodu, tahkik edilen eserin mahtut nüshalarını ve müfessirin hayatını tasvir ederken kullanmıştır.

Çalışma giriş, iki bölüm ve sonuçtan meydana gelmektedir. Yine bu çalışmayla birçok sonuca ulaşılmıştır. Bunların en önemlilerinden bir kısmı şunlardır: Tebrizi tefsirinin kendi döneminde yazılan diğer tefsirler arasındaki konumuna ulaşılmıştır. Yine tefsir ve Kur’an ilimleri açısından bu tefsirde çalışılması gereken pek çok konunun var olduğu ortaya çıkmıştır. Bu durumun bazı gerekçeleri vardır. Bunlar: mezkur tefsirde tefsir ve Kur’an ilimlerine dair birçok meselenin bulunması, müfessirin eserine aldığı alimlerin görüşlerini sadece zikretmekle kalmayıp, aynı zamanda o görüşleri tahlil etmesi ve bir kısmını diğerine tercih etmek suretiyle bu görüşleri karşılaştırmasıdır. Bu durumun en bariz örneği Zemahşeri ve Beydavi üzerine yaptığı eleştirel yorumlarda kendisini göstermektedir.