Alfa ve Gama Spektroskopisi ile Çevresel Örneklerde Radyoaktivite Ölçümü ve Analizi

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Fakültesi, Fizik Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Latife Şahin Yalçın

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Tüm canlılar yaşamları boyunca doğal ve yapay kaynaklı radyasyona maruz kalmaktadırlar. Doğal radyoaktivitenin radon gazından sonra en önemli kısmı topraktaki 238U, 232Th ve 40K çekirdeklerinden kaynaklanmaktadır. Topraktaki yapay radyoaktivitenin en önemli kaynağı ise, nükleer kaza ve silahlardan kaynaklanan serpintilerin sonucu olan 137Cs çekirdeğidir. İnsanlar içsel olarak gıdalardan da belli bir radyasyon dozuna maruz kalırlar. Bu dozun bir kaynağı da uranyum bozunum ürünlerinden olan 210Po çekirdeğidir.

Bu tez çalışmasında, İstanbul Prens Adaları bölgesinde tüketilen 13 farklı türdeki balık ve 3 adet kara midye örnekleri için 210Po spesifik aktivite konsantrasyonları, örneklerin radyokimyasal olarak ayrıştırılmasından sonra Alfa Spektroskopi Sistemi ile analiz edilmiştir. Ayrıca aynı bölgelerden toplanan 56 adet toprak ve plaj kumu örneklerinde 238U, 232Th, 40K doğal ve 137Cs antropojenik çekirdeklerinin aktivite konsantrasyonları Gama Spektroskopi Sistemi kullanılarak belirlenmiş ve bu örnekleme noktalarında taşınabilir gama dedektörü ile havadaki gama dozları ölçülmüştür. Tüm çekirdekler için bu bölgede yaşayan insanların maruz kaldıkları yıllık içsel ve dışsal eşdeğer dozlar hesaplanmıştır.