AİHM Karararlarından Yapılan Hukukî Nakillerin Danıştay'ın İdare Hukuku Yaklaşımına Etkisi

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hukuk Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Cenk Yaşar Şahin

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu çalışmada, AİHM'e atıf yapan kararlarından hareketle Danıştay'ın "idare hukuku" yaklaşımındaki "temel haklar" etkisi incelenmiştir. Bunun için önce Türk idare hukuku ile AİHM kararları arasındaki münâsebetin kavramsal temelleri ele alınmıştır. Bu kapsamda, AİHS'in milletlerarası antlaşma olarak sui generis özellikleri ve Türk hukukundaki norm değeri; AİHM kararlarının sui generis özellikleri ve ulusal hukukta bağlayıcılığı ve infazına dair esaslar; ayrıca AİHM kararlarının idare hukukuna nüfûzunda "hukukî nakiller" teorisinin işlevi açıklanmıştır. Ardından, Danıştay'ın 1980 – 2023 yılları arasındaki kararlarında AİHM'e atıf yaptığı kararlar tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, Danıştay'da AİHM'e atıf görülen vak'alar şu dört ana başlık altında sınıflara ayrılmıştır: 1- "kamu personelinin ödev ve yükümlülükleri"; 2- "kamu hizmetinde eşitlik ilkesi"; 3- "İdarenin regülâtif işlemleri ve varsayıma dayalı idarî tedbirler"; 4- "idarenin sorumluluğuna dair esaslar". Bu alanlardaki somut vak'alarda AİHM kararlarına dayalı hukukî nakillerin hem yargı kararındaki işlevi hem de Danıştay'ın idare hukuku yaklaşımındaki etkisine dair tespitler yapılmıştır. Bu tahlîlin ardından, Danıştay'ın "idare hukuku" (maddî hukuk) ve "karar gerekçelendirmesi" (yargı kararı inşâsı) açısından hukukî nakiller etkisine ilişkin bir "etki modellemesi" yapılmıştır.