KUR'ÂN-I KERÎM KIRÂATİNDE MÜZİKAL TAVIRLAR
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, İslam Tarihi ve Sanatları Bölüm, Türkiye
Tez Danışmanı: Ubeydullah Sezikli
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Kur’ân-ı Kerîm,
içinde birçok ilmî disiplini barındırmaktadır. Bunlardan biri de Kur’ân-ı Kerîm
tilâvetidir.
Hz. Peygamber (sav.), Kur’ân’ı, güzel
ses ve makam ile okumayı övmüştür. Kāriler, bu övgüye mazhar olabilmek ve
Kur’ân’ı, gönüllerde hissettirebilmek için, tilâveti, sanat boyutuna
taşımışlardır. Mûsikîşinas kāriler, zaman içerisinde bulundukları coğrafyaların
etkisiyle kendilerine özgü tilâvet tavrı oluşturmuşlardır. Bu tavırlar
içerisinde en yaygın olarak kullanılan tavırlar, İstanbul ve Arap tavrıdır.
Tezimizin birinci bölümünde kavramsal
çerçeve kapsamında kırâat, tilâvet, tecvid ve tavır, üslup kavramları
incelenmiştir. İkinci bölümde mûsikî ilmi ve kırâat ilimlerinin tarihsel süreci
ele alınmıştır. Üçüncü bölümde İslam’da mûsikînin ilmî dayanağı incelenerek
kutsal kitaplar ve mûsikî ilişkisi üzerinde durulmuştur. Dördüncü bölümde XX.
yüzyılda yaşamış mûsikişinas Türk ve Arap kārilerin hayatları kısaca
anlatılmıştır. Beşinci ve son bölümde Kur’ân kırâatinde en çok kullanılan
İstanbul ve Arap tavırları incelenmiş, alanın uzmanları ile yapılan görüşmeler
neticesinde belirlenen kārilerden tespit edilen aşr-ı şerîfler notaya alınarak
geçki analizleri gösterilmiştir. Notalar ve geçkiler, İstanbul ve Arap tavrı
Kur’ân kırâatine örnek notasyon olarak çalışılmıştır.