KUR'ÂN-I KERÎM KIRÂATİNDE MÜZİKAL TAVIRLAR


Doç. Dr. ESRA HAYRAT YILMAZ

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, İslam Tarihi ve Sanatları Bölüm, Türkiye

Tez Danışmanı: Ubeydullah Sezikli

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Kur’ân-ı Kerîm, içinde birçok ilmî disiplini barındırmaktadır. Bunlardan biri de Kur’ân-ı Kerîm tilâvetidir.

Hz. Peygamber (sav.), Kur’ân’ı, güzel ses ve makam ile okumayı övmüştür. Kāriler, bu övgüye mazhar olabilmek ve Kur’ân’ı, gönüllerde hissettirebilmek için, tilâveti, sanat boyutuna taşımışlardır. Mûsikîşinas kāriler, zaman içerisinde bulundukları coğrafyaların etkisiyle kendilerine özgü tilâvet tavrı oluşturmuşlardır. Bu tavırlar içerisinde en yaygın olarak kullanılan tavırlar, İstanbul ve Arap tavrıdır.

Tezimizin birinci bölümünde kavramsal çerçeve kapsamında kırâat, tilâvet, tecvid ve tavır, üslup kavramları incelenmiştir. İkinci bölümde mûsikî ilmi ve kırâat ilimlerinin tarihsel süreci ele alınmıştır. Üçüncü bölümde İslam’da mûsikînin ilmî dayanağı incelenerek kutsal kitaplar ve mûsikî ilişkisi üzerinde durulmuştur. Dördüncü bölümde XX. yüzyılda yaşamış mûsikişinas Türk ve Arap kārilerin hayatları kısaca anlatılmıştır. Beşinci ve son bölümde Kur’ân kırâatinde en çok kullanılan İstanbul ve Arap tavırları incelenmiş, alanın uzmanları ile yapılan görüşmeler neticesinde belirlenen kārilerden tespit edilen aşr-ı şerîfler notaya alınarak geçki analizleri gösterilmiştir. Notalar ve geçkiler, İstanbul ve Arap tavrı Kur’ân kırâatine örnek notasyon olarak çalışılmıştır.