Eski Türk Destanlarında Toplum ve Yönetim
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Ali Ahmetbeyoğlu
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Destanlar, insanın toplum
hayatına geçmesinden sonra oluşturduğu toplumun bir parçası olarak hayatımızda
bulunmaktadır. Özellikle bir milletin oluşumu, büyük olayları ve savaşlarını
anlatan millî destan dediğimiz kavram milletlerin oluşturduğu en büyük edebî
ürünlerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Yalnızca edebî olarak değil
tarihsel olarak da değeri haiz olan destanlar, bir toplumun yaşayış tarzını,
millî felsefesini ve devletleşmesini görebileceğimiz birinci elden kaynaklar
arasındadır. Yunanlıların İlyada’sı, Almanların Nibelungen’i İngilizlerin
Beowulf’u, kendi toplumlarını anlamak üzere uzun yıllar incelenmiş, çalışmalar
yapılmıştır. Türklerin, geniş coğrafyalar içerisinde birçok destanının olduğunu
biliyoruz. Bozkırda Bakır Çağı’ndan beri savaşlar eksik olmamış, bu savaşlar
esnasında yeni toplumlar, milletler oluşmuş ve kimileri de yok olmuştur.
Türklerin bu devirdeki hatıralardan itibaren yaşadıklarını biriktirdikleri,
İskit Çağı, Hun Çağı, Göktürk Çağı ve daha sonraki dönemlerde ortaya çıkan destanların
da konusunu oluşturmuştur. Çalışmamızda, tarihsel sürecin Türkçe anlaşılması
için vazgeçilmez kaynaklardan olan bu Türk destanlarının idarî ve sosyal manada
söylediklerini inceleyeceğiz. İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi eserlerinden;
kut, töre, hükümdar, hanedan, hükümdarın yardımcıları ve ordu, kurultay ve tabi
devletler gibi idarî, sosyal hayatın parçaları, gündelik hayat, gelenekler, din
gibi sosyal olguları kapsayan geniş bir inceleme yapmaya çalışacağız.