Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi Ve Sanatları Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Ziya Yılmazer
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışma, Vak'anüvîs Ahmed Vâsıf Efendi'nin hayatı ve Mehâsinü'l-Âsâr ve Hakâ'iku'l-Ahbâr adlı eserinin h. 1209-1219 (m. 1794-1805) yıllarını kapsayan kısmının tenkîtli neşrini konu edinmeyi amaçlamıştır. Çalışma iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümün üç genel başlığı altında Ahmed Vâsıf Efendi'nin hayatı, eserleri ve çeşitli yönleri konu edilmiştir. İkinci bölümde ise Mehâsinü'l-Âsâr'ın 1209-1219 (1794-1805) yıllarını ihtivâ eden kısmının metin çevirisi yapılmıştır. Çalışmanın sonuna ise konu ile bağlantılı bazı resimler eklenmiştir. Tahlîllerin yer aldığı birinci bölümün "Ahmed Vâsıf Efendi'nin Hayatı" başlıklı birinci kısımda Vâsıf Efendi'nin ailesi, gençliği, katıldığı savaşları, aldığı idârî görevleri ve vefâtı ele alınmıştır. "Ahmed Vâsıf Efendi'nin Eserleri" başlıklı ikinci kısımda ise müellifin tarih, edebiyat, ahlak gibi alanlara ait kaleme aldığı veya tercüme ettiği eserleri ele alınmıştır. Bu kısımda Mehâsinü'l-Âsâr'ın çalışma konumuz olan 1209-1219 (1794-1805) yıllarına ait nüshalarının mukâyesesi ile kaynakları ve kaynak değeri üzerine derinlemesine tahlîllerde bulunulmuştur. "Çeşitli Yönleri İle Ahmed Vâsıf Efendi" başlıklı kısımda ise müellifin şahsiyeti, mirası meselesi, tertîp ve tashîh ettiği eserler, matbaa sâhasında katıldığı faaliyetleri, edebî yönü ve tarihçiliği, dönemin Avrupa'sına, Osmanlı askerî ve sosyo-siyasî hayatına bakışı gibi konular ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde 1209-1219 (1794-1805) yıllarını ihtivâ eden tüm nüshalar karşılaştırılarak eserin metin çevirisi yapılmıştır. Bu bölümde hicrî tarihlerin karşılıkları, metinde geçen âyet, hadîs, darb-ı mesel, şiir gibi edebî yazınların çevirileri ve yer aldıkları kaynaklarına da dipnotlarda işaret edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Vak„anüvîs, Ahmed Vâsıf Efendi, Mehâsinü'l-Âsâr ve Hakā‟iku'lAhbâr, Târîh-i Vâsıf, Sultân III. Selîm, Bağdat, 1209-1219/1794-1805, Mütercim Ahmed „Âsım Efendi, Ahmet Cevdet PaĢa, Halîl Nûrî, Ġzzet Hasan Efendi