KURT, Osman, Abdurrahman Ebû Zeyd el-Ahdarî Hayatı Eserleri Ve Mantık Manzûmesi es-Süllemü’l-Münevrak, Yüksek Lisans Tezi, Isparta, 2017.
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe Ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Hülya Altunya
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Abdurrahman Ebû Zeyd el-Ahdarî’nin (ö. 983/1575) es-Süllemü’l-Münevrak fî İlmi’l-Mantık adlı 144 beyitten oluşan manzum eseri, mantık biliminin giriş konularını, temel düzeyde ve (şiirin ilmî ifade türü olan) didaktik üslup ile aktaran bir Urcuze’dir. Ahdarî, bu eserini, doğruyu doğru anlama gayesi ile Temel İslam İlimleri’nde istihdam edilmek üzere yazmıştır. Yapı ve içerik bakımından Süllem incelendiğinde, gerek konuları ele alış biçimi, dilsel üslûbu ve terminolojik yapısı ve gerek mantığın İslâmî ilimlerde pratik kullanımına pedagojik faydası bakımından, mantık ilmine nazarî ve amelîkatkısı görülmektedir. Metin üzerine çok sayıda şerh-haşiye-tercüme ve benzeri çalışma bulunması ve kendi coğrafyasında olduğu kadar, komşu ülkelerde medrese ders programlarında yer alması, onun, İslam Mantık Geleneği içerisindeki önemini ve değerini göstermektedir. Zîra üzerine kesintisiz ve kapsamlı çalışmalar bulunan öz ve özet metinler, ait oldukları geleneğin ana unsurlarından biri haline gelir ve sahalarında klasik eser vasfını kazanır. Onun bu vasfı, ilme yeni başlayan (mübtedî) için geçerli olduğu kadar, eser etrafında oluşan ilim halkası sayesinde, mantık ilminde derinleşen (müntehî) için de geçerlidir. Bu çalışmada Süllem, klasik bir mantık eseri olarak şerhleriyle birlikte ele alınmakta ve müellifin mantık bilimine dair görüşleri hem kendi şerhi hem de diğer şerhler vasıtasıyla tespit edilmektedir. Mantık terimleri sözlüğü olduğu kadar, tanım fihristi olan Süllem, mantık terminolojisinin güncellenmesi açısından önem arz etmektedir. Bu çalışma aklî ve naklî ilimlerin çoğunda özet metin üreten Ahdarî’yi ve mantık külliyatına basamak olarak yazdığı es-Süllemü’l-Münevrak (Mücevherli/Süslü Merdiven) adlı eserini, mantığın öğrenilmesine ve öğretilmesine katkıları bakımından tespit ve tahlil etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Ebû Zeyd el-Ahdarî, es-Süllemü’l-Münevrak, Mantık, Manzûme/Şiir.