Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ege Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, Türkiye
Tez Danışmanı: Buket Reel
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Dünya Sağlık Örgütü
(DSÖ), pediatrik obeziteyi 21. yüzyılın en ciddi küresel sağlık sorunlarından
biri olarak tanımlamaktadır. Türkiye'de de pediatrik obezite hastalarının
sayısı giderek artmakta ve bu sorun gün geçtikçe öncelikli hale gelmektedir.
Obezite, pediatrik hastalarda fizyolojik değişikliklere yol açarak ilaç
kullanımlarını ve dozajlarını etkilemektedir. Pediatrik Yoğun Bakım Ünitesi (PYBÜ)’nde
yatan pediatrik obezite hastalarında klinik eczacılık yaklaşımı ile doz
optimizasyonunun sağlanması bu hastalarda komplikasyon risklerinin azaltılması
ve sağlık sonuçlarının iyileştirilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Ancak bu
hastalara uygulanan ilaç dozlarının uygunluğunu inceleyen sınırlı sayıda
çalışma bulunmaktadır. Bu amaçla çalışmamızda PYBÜ’lerinde yatan pediatrik
obezite hastaların ilaç doz uygunluklarının klinik eczacılık yaklaşımıyla
araştırılması amaçlanmıştır.
Çalışmamızda PYBÜ’lerinde yatan pediatrik obezite hastalarına uygulanan
ilaçlar ve dozları retrospektif olarak ideğerlendirilmiştir. Çalışmamıza 1 Ocak
2015 ile 30 Haziran 2023 tarihleri arasında PYBÜ'nde 24 saatten fazla yatan,
beden kitle indeksi (BKİ) ≥%95 olan, 1 ay-18 yaş aralığındaki hastalar dahil
edilmiştir. Hastaların optimum ilaç dozları, ilaçların Kısa Ürün Bilgisi (KÜB)
ve Kullanım Talimatları (KT) bilgileri, British National Formulary for Children
(BNFC), Harriet Lane El Kitabı ve UpToDate® veri
tabanı kullanılarak belirlenmiş ve ilaç dozlarının uygunlukları
değerlendirilmiştir.
Çalışmamıza toplam
120 hasta dahil edilmiş, bunların 58'inin (%48,3) kadın ve 62'sinin (%51,7) ise
erkek olduğu, hastaların BKİ medyanının 25,1 (21-29,05), BKİ-Z skorlarının
medyanının 2,1 (1,8-2,6), BKİ persentil
değerlerinin medyanının 98 (96-99) ve vücut ağırlıklarının medyanının 43
(25-70) kg olduğu belirlenmiştir. Hastaların yaşlarının medyanının 10 (6-14)
yıl ve hastanede yatış sürelerinin medyanının 4 (2-8) gün olduğu saptanmıştır. Hastaların temel yatış
sebepleri hastaların %25.83’ünde sinir sistemi, %18.33’ünde solunum ve
%13,33’ünde kardiyak problemlerden kaynaklanmıştır. Hastaların Pediatric Logistic Organ
Dysfunction (PELOD) skorlarının medyanı 2
(0-11) ve Pediatric Risk of Mortality (PRISM-3) skorlarının medyanı
ise 10 (8-15) olarak belirlenmiştir. Çalışmamıza dahil edilen hastaların kullanmış
oldukları 141 etken maddeden en sık reçete edilenlerin sırasıyla potasyum
klorür, midazolam, ranitidin, furosemid ve adrenalin olduğu saptanmıştır.
Hastalara uygulanan ilaç dozları incelendiğinde KÜB-KT bilgilerinde incelenen
hiçbir ilaç için pediatrik obezite doz bilgisi bulunmazken, BNFC formülerine
göre ilaçların %12,23'ünün, UpToDate® veri tabanına göre %54,39'unun ve Harriet
Lane El Kitabına göre %47,68’inin dozlarının uygun olduğu belirlenmiştir.
Çalışmamızın sonuçları, pediatrik obezite hastaları için optimal doz
bilgilerine erişimin oldukça sınırlı olduğunu göstermekte ve PYBÜ’lerinde yatan
pediatrik obezite hastalarının tedavilerinin optimizasyonunda klinik eczacılık
hizmetlerinin önemini işaret etmektedir. Klinik eczacıların PYBÜ’lerinde
multidisipliner tedavi yönetimine katılımları PYBÜ’lerinde yatan pediatrik
obezite hastalarının tedavi sonuçlarını iyileştirebilir.