Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İletişim Fakültesi, Radyo Televizyon ve Sinema Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Ergün Yolcu
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Dijitalleşen
çağda enformasyon, veri, bilgi ve haber akışının geldiği nokta medya
okuryazarlığı kavramını geçmişte olduğundan daha önemli hale getirmiştir.
İletişim teknolojilerinin günümüzdeki hali ve yapay zekâ başta olmak üzere
ilişkili alanlardaki gelişmeler yakın gelecekte medya okuryazarlığı kavramının
önemini korumayı sürdüreceğini göstermektedir. Literatürde çeşitli ifade
biçimleri olmakla birlikte medya okuryazarlığı temelde medya mesajlarına
erişme, analiz etme, değerlendirme ve medya mesajı oluşturma yeteneği olarak
tanımlanmaktadır. Aynı zamanda belirli bir bilgi, beceri ve zihinsel
alışkanlıklar dizisi olarak kavramsallaştırılabilen medya okuryazarlığı; anlama
ve sorgulamaya yönlendiren bir olgu niteliği taşımaktadır. Bu bağlamda medya
okuryazarlığının bir alt kümesi olan haber medyası okuryazarlığı kavramı önem
kazanmaktadır. Haberleri
değerlendirme, analiz etme ve yorumlamada kullanılan medya okuryazarlığı
yaklaşımlarından hem faydalanarak hem de farklı açılar geliştirerek daha derin
okumalar yapma ve özellikle haber kavramına yoğunlaşma isteği haber medyası
okuryazarlığı kavramının ortaya çıkmasını mümkün kılmıştır. Medya ve
enformasyon okuryazarlığının bir kesişim noktası olarak da değerlendirilen
haber medyası okuryazarlığı; haberleri bulmayı, irdelemeyi, eleştirel bakış
açısıyla değerlendirebilmeyi mümkün kılmaktadır.
Bu
çalışmada İletişim Fakültesi öğrencilerinin medya okuryazarlığı yetkinlik
düzeyinin haberleri algılama sürecine olan etkilerinin tespit edilmesi
amaçlanmıştır. Bu doğrultuda çalışma evrenini temsil edecek çerçevede
belirlenen dört üniversitenin iletişim fakültesinden 452 katılımcıya
araştırmacı tarafından hazırlanan anket soru formu ve literatürde yer alan
Medya Okuryazarlığı Düzey Belirleme Ölçeği ile Haber Medyası Okuryazarlığı
Ölçeği uygulanmıştır. Toplanan veriler SPPS programı yoluyla analiz edilmiştir.
Analizler doğrultusunda medya okuryazarlığı eğitimi alanlar ile almayanlar
arasında haber medyası okuryazarlığı bakımından fark olduğu, medya
okuryazarlığı yetkinlik düzeyinin haber okuryazarlığı düzeyini etkilediği,
medya okuryazarlığı eğitimi alma durumunun öğrencinin cinsiyetine ve okuduğu
sınıfın düzeyine göre değiştiği sonucuna ulaşılmıştır.