Deniz ortamlarından izole edilen Actinomycetes'lerin antibakteriyel karakterizasyonu


Arş. Gör. GÜLNİHAN SELİM

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Elif Özlem Arslan Aydoğdu

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Actinomycete bakterileri Gram pozitif, filamentli, sporlu, aerobik bakterilerdir. Toprak, sediment, tatlı ve tuzlu su kaynakları, bitkiler, sünger, böcek ya da balık gibi çeşitli hayvanların dokularında bulunan bu bakteriler ürettikleri biyoaktif bileşiklerle bilinmektedirler. Actinomycete'ler farklı özellikteki yüksek sekonder metabolit üretme kapasitesine sahip bakterilerdir. Bulundukları ortamda sağladıkları adaptasyonlar bu bakterilerin yeni antibakteriyel madde sentezlemelerini sağlar. Bu sebeple farklı ortamlardan izole edilen Actinomycete'ler sahip oldukları sekonder metabolitler açısından mutlaka incelenmelidir. Tez çalışmamızda Marmara Denizi'nin farklı bölge ve derinliklerden su ve sediment örnekleri toplanmış ve bu örnekler soğuk zincirle laboratuvar ortamına taşınmıştır. Laboratuvara getirilen su ve sediment örnekleri Actinomycete bakterilerinin izole edilebilmesi amacıyla antibiyotik ve antifungal ile desteklenen ISP2, GM2 ve M6 besiyerlerine farklı izolasyon teknikleri kullanılarak ekilmiştir. Su örnekleri süzme ve direkt ekim yöntemleri ile çalışılırken, çeşitli ön işlemler ugulanan sediment örnekleri seri sulandırma yöntemi ile ekilmiştir. Yapılan makroskobik ve mikroskobik incelemeler sonucunda 35 tane Actinomycetes şüpheli bakteri kolonisi belirlenmiştir. Actinomycete bakterilerine ait antibakteriyel etkinlikler birincil ve ikincil tarama olarak adlandırılan yöntemlerle taranmıştır. Tez çalışmamızda Actinomycetes izolatlarının antibakteriyel etkinliğini belirlemek için Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Salmonella enterica, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis ve Bacillus subtilis patojenleri seçilmiştir. Birincil taramada çizgi ekim ve agar kaplama yöntemleri denenmiştir. Çizgi ekim yönteminde 13 adet izolat en az bir patojen bakteri üzerine antibakteriyel özellik gösterirken, agar kaplama yönteminde 7 adet izolat en az bir patojen bakteri üzerine antibakteriyel özellik göstermiştir. Birincil tarama yöntemlerinde çeşitli izolatlarımızın günümüzde de kullanılan azitromisin ve tetrasiklin gibi enfeksiyonların tedavisinde kullanılan antibiyotiklere kıyasla S. aureus, S. epidermidis, B. subtilis, K. pneumoniae ve S. enterica bakterilerine karşı çok daha yüksek antibakteriyel etki gösterdiği tespit edilmiştir. İkincil tarama yöntemleri için Actinomycete'lerden süpernatant elde edilmiştir. Elde edilen süpernatant disk difüzyon ve MİK/MBK deneylerinde kullanılmıştır. Disk difüzyon yönteminde sonuç elde edilemezken, MİK/MBK yöntemi ile incelendiğinde 10 adet Actinomycetes izolatının süpernatantının denenen en az bir patojen üzerinde antibakteriyel aktiviteye sahip olduğu belirlenmiştir. MİK/MBK sonuçlarına göre bazı izolatlarımıza ait sekonder metabolitlerin düşük dozlarda bile antibakteriyel bir etki gösterdiği tespit edilmiştir. Actinomycetes izolatlarının adlandırılması için ilk olarak bakterilere ait genomik DNA'larının 9F ve 1509R primerleri ile PZR yöntemi uygulanarak çoğaltılan 16S rRNA gen bölgelerinin sekans analizi yapılmıştır. Sekans analizi sonucunda elde edilen diziler kullanılarak NCBI GenBank'ta izolatlarımıza en yakın Actinomycetes türleri belirlenmiştir. Sekans analizi sonuçlarına göre tez çalışmamız kapsamında Streptomyces cinsi başta olmak üzere Nocardiopsis, Micromonospora ve Nonomuraea cinslerine ait Actinomycete'lerin izolasyonu yapılmıştır.