NÖROLOJİK HASTALIKLARDA KÜME ANALİZİ YÖNTEMİYLE HASTALIK ALT-PROFİLLERİNİN OLUŞTURULMASI VE UZUN DÖNEM VASKÜLER OLAY RİSKLERİNİN BELİRLENMESİ


Doç. Dr. MİNE SEZGİN

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Mehmet Güven Günver

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Sezgin, M. (2026). Nörolojik Hastalıklarda Küme Analizi Yöntemiyle Hastalık Alt-Profillerinin

Oluşturulması ve Uzun Dönem Vasküler Olay Risklerinin Belirlenmesi. İstanbul Üniversitesi

Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Biyoistatistik ABD. Doktora Tezi. İstanbul.

İnme tüm dünyada önde gelen mortalite ve morbidite nedenlerinden biridir. İnme alanındaki

küme analizi çalışmaları hastalık profilleri, tedavi yanıtı tahmini, inme tekrarının tahmin edilmesi

gibi geniş bir çeşitliliğine sahiptir. Ancak bu çalışmaların çoğunda araştırmacı tercihlerine dayalı

değişken seçimleri, sabit süreçlerin uygulanması ve oluşan sonuçların sorgulanmadan kabul

edilmesi gibi eğilimler dikkati çekmektedir.

Bu çalışmada inme geçirmiş bireylerin klinik, demografik verileri, risk faktörleri ve görüntüleme

bulguları kullanılarak küme analizi yöntemi ile hastalık profillerinin belirlenmesi hedeflendi.

Oluşan kümelerin izlem sürecinde tekrarlayan inme sonlanım noktası olarak belirlenerek

sağkalım analizleri ile kıyaslanması amaçlandı.

Çalışmaya 2011-2018 yılları arasında akut iskemik inme tanısı ile İstanbul Tıp Fakültesi Nöroloji

Anabilim Dalı İnme ünitesine yatırılmış ve taburcu olduktan sonra üçüncü ayda inme poliklinik

kontrolüne başvurmuş olan 799 hasta dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri ile klinik,

laboratuvar ve görüntüleme bulgularından oluşan mikst veri seti ile Gower uzaklığı kullanılarak

küme analizleri yapıldı. Küme analizi için değişken seçiminde tek değişkenli yöntemler,

geçerlilik indeksleri ve görselleştirme yöntemleri birlikte kullanıldı.

Toplam 28 küme analizi sonucunda veri setinin dört küme içerdiğine karar verildi. Kümeler yaş,

cinsiyet, risk faktörleri ve klinik özellikler açısından birbirinden ayrışmaktaydı. Ortanca izlem

süresi 26 aydı ve oluşan dört kümedeki tekrarlayan inme istatistiksel olarak farklıydı.

Bu bulgular, küme analizinin inme hastalarında ve diğer nörolojik hastalıklarda klinik risk

sınıflandırması açısından potansiyel bir araç olabileceğini düşündürmektedir. Küme analizine

dahil edilecek değişkenlerin seçiminde yalnızca klinik varsayımlar değil, veri setinin özellikleri,

tekrarlayan küme analizleri ile iç geçerlilik indekslerinin karşılaştırılması dikkate alınmalıdır.

Anahtar Kelimeler: İskemik inme, küme analizi, fenotip, inme tekrarı, sağkalım