ATİK SİNAN: AN OTTOMAN ARCHITECT BETWEEN MYHTS AND VERITAS


Keskin M. Ç.

METU JOURNAL OF THE FACULTY OF ARCHITECTURE = ODTÜ MIMARLIK FAKÜLTESI DERGIS, vol.39, no.2, pp.1-29, 2022 (AHCI)

Abstract

XVth century sources and his epitaph inform that Atik Sinan, the architect

of Fatih Mosque, was beaten to death in the dungeon he was prisoned

after the completion of the construction. The narratives regarding to

the tragedy of Atik Sinan, who shared the same fate with Sinimmar, the

legendary architect of the Islamic mythology, who rewarded with death,

were flavored with various imaginative details in the company of several

tales over time and his fate was consciously or unconsciously distorted, the

attention was diverted to other subjects and sometimes directly rejected

or even censored. Blended with legends, the popular culture creation Aitk

Sinan, has thus replaced the Atik Sinan based on academic researches. This

study aims to discuss the tragedy of an Ottoman architect, Atik Sinan, with

facts and manipulative myths and to sort out the narratives of popular

culture and primary sources based on eyewitness accounts.

Dönem kaynakları ve kabir kitabesi Fatih Camii’nin mimarı Atik

Sinan’ın, caminin inşası sonrasında hapsedildiği zindanda dövülerek

öldürüldüğünü söylüyor. İslam mitologyasının ölümle ödüllendirilen

efsanevi mimarı Sinimmar ile aynı kaderi paylaşan Atik Sinan’ın trajedisine

ilişkin anlatılar zaman içinde muhtelif rivayetler eşliğinde çeşitlenmiş,

hayal ürünü detaylarla çeşnilendirilmiş, akıbeti bilinçli ya da bilinçsiz

şekilde çarpıtılmış, dikkat başka konulara çekilerek dağıtılmış, kimi zaman

da doğrudan reddedilmiş, hatta sansürlenmiştir. Efsaneler ile harmanlanan

popüler kültür yaratımı Atik Sinan, böylece, akademik araştırmalara

dayanan gerçek Atik Sinan’ın yerini almıştır. Bu çalışma, bir Osmanlı

mimarı olan Atik Sinan’ın trajedisini gerçekler ve manüpilatif söylenceler

eşliğinde tartışmayı, popüler kültürde yer bulan anlatılar ile görgü

tanıklıklarına dayanan birincil kaynakları ayıklamayı amaçlar.