LİVERPOOL VE DRESDEN MİRAS ALANLARININ KÜLTÜREL MİRAS LİSTESİNDEN ÇIKARILMA SÜREÇLERİNE AİT KARŞILAŞTIRMALI BİR DEĞERLENDİRME

ALTUNOK S., Turgut S., BERKMEN N. H.

TÜBA-KED Türkiye Bilimler Akademisi Kültür Envanteri Dergisi, sa.33, ss.273-306, 2026 (TRDizin)

Özet

Liverpool ve Dresden kentleri yakın zamanda büyük inşaat projeleri ile gündeme gelmiş ve UNESCO ile kent yönetimleri arasında kültürel miras kavramının günümüzdeki değeri çerçevesinde bir anlaşmazlık yaşanmıştır. Çalışmanın amacı bu anlaşmazlık çerçevesinde günümüzde kültürel mirasın modern kent içerisinde korunmasının neyi ifade ettiğini tartışmaktır. Böylece tarihi miras alanlarının korunmasına ve planlanmasına yönelik iki farklı strateji ve farklı kuruluşların bu stratejilere bakış açıları en güncel örneklerle tartışılmıştır. Bu çalışmada yöntem olarak bu iki alana ait çizim belgelerini ve görüşme raporlarını kapsayan dokümantasyon incelemesi yapılmıştır. Elde edilen bulgular Liverpool’da endüstriyel kıyı şeridini işgal eden büyük ölçekli bir projenin çeşitli aktörler tarafından sürdürülmek istendiği yönündedir. Buna karşın UNESCO bu projeye tarihi alandaki yükseklik sınırını aşması ve tarihi yapılara uyumsuz yapılar üretilmesi gibi nedenler ile karşı çıkmaktadır. Dresden Elbe Vadisi’nde ise köprü inşaatının vereceği ekolojik ve genel görünüme ait zararlar eleştirilmiştir. Sonuç olarak her iki proje de birçok yönü ile UNESCO çekincelerini haklı çıkarmaktadır. Bununla birlikte Elbe Vadisi’ndeki köprünün işlevsel olarak alternatifi UNESCO tarafından önerilememiştir. UNESCO’nun çekinceleri ve projelerin değişimine yönelik talep ettiği yaptırımlar söz konusu alanlarda üretilen projelerin ve verdiği zararların önüne geçememiştir. Bu da bu alanlardaki modern yapıların üstün evrensel değerinin olmadığı yönündeki haklı iddiaların önemsenmediğini göstermektedir. Dünya Miras Listesi’nin yaptırım gücü zayıf ve değerlendirmesi tartışmalıdır. Ayrıca listede bulunan alanlar bu durumun negatif etkilerine maruz kalmaktadır.
The cities of Liverpool and Dresden have recently been in the spotlight due to large-scale construction proj- ects, sparking disagreement between UNESCO and the city administrations over the contemporary value of cultural heritage. This study aims to discuss what constitutes the preservation of cultural heritage within a modern city in the context of this disagreement. Thus, two different strategies for the preservation and planning of historical heritage sites, along with the perspectives of various organizations on these strategies, are discussed using the most recent examples. The methodology employed in this study is a documentation review encompassing drawings, documents, and interview reports related to both sites. The findings indicate that in Liverpool, a large-scale project encroaching on the industrial coastline is being pursued by various actors. However, UNESCO opposes this project due to, among other reasons, exceeding height limits in historical areas and the construction of structures incompatible with historical buildings. In Dresden, in the Elbe Valley, the ecological and aesthetic damage that bridge construction would cause has been criticized. In conclusion, both projects justify UNESCO’s concerns in many respects. However, UNESCO has not been able to propose a functional alternative to the bridge in the Elbe Valley. UNESCO’s reservations and the sanctions it demands for project modifications have failed to prevent the projects from being carried out and the damage they cause in these areas. This demonstrates that the justified claims that modern structures in these areas lack outstanding universal value are being disregarded. The enforcement power of the World Heritage List is weak, and its evaluation is debatable. Furthermore, the sites on the list are exposed to the negative effects of this situation.