Türkiye’de Duygusal Emek ve Tükenmişlik İlişkisi: Korelasyon Temelli Bir Meta-Analitik İnceleme

Creative Commons License

Çelik H., Aydoğdu T., Yıldız B.

Doğuş Üniversitesi Dergisi, vol.27, no.1, pp.1544-1566, 2026 (TRDizin)

Abstract

 İlgili yazın incelendiğinde, duygusal emek ile tükenmişlik ilişkisini inceleyen çok sayıda çalışma bulunmasına rağmen, bu çalışmalardan elde edilen bulguların farklılık gösterdiği görülmektedir. Bu doğrultuda, bu çalışmanın amacı belirtilen iki değişken arasındaki ilişkinin genel etki büyüklüğünü belirlemek ve gözlenen heterojenliğin olası kaynaklarını çeşitli moderatör değişkenler aracılığıyla açıklamaktır. Araştırma kapsamında DergiPark, Google Akademik ve YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanlarında, ilgili veri tabanlarının başlangıcından 30 Ağustos 2025 tarihine kadar yayımlanan çalışmalar sistematik olarak taranmıştır. Tarama sonucunda, meta-analize yalnızca Türkiye örnekleminde gerçekleştirilen ve duygusal emek ile tükenmişlik değişkenleri arasındaki genel Pearson korelasyon katsayısını raporlayan ampirik çalışmalar dâhil edilmiştir. Birincil çalışmalardan elde edilen ikincil veriler (k = 31, N = 10.267) R programında rastgele etkiler modeli kullanılarak sentezlenmiştir. Metaanaliz öncesinde gerçekleştirilen uç değer analizleri sonucunda modeli istatistiksel olarak etkilediği belirlenen 17 çalışma analiz dışında bırakılmış, kalan 14 çalışma üzerinden analizler yürütülmüştür. Yayın yanlılığı huni grafiği, Begg sıra korelasyon testi ve Egger regresyon testi kullanılarak değerlendirilmiş ve istatistiksel olarak anlamlı bir asimetriye rastlanmamıştır. Meta-analiz sonuçları, duygusal emek ile tükenmişlik arasında orta düzeyde, pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermektedir (r = .25). Ayrıca meta-regresyon analizi sonuçları, yayın türü ve sektör değişkenlerinin etki büyüklüğünü anlamlı biçimde farklılaştırmadığını ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular doğrultusunda, yöneticilerin çalışanların duygusal emek düzeylerini ve buna bağlı tükenmişlik riskini azaltmaya yönelik iş tasarımı ile psikososyal destek uygulamalarını güçlendirmeleri önerilmektedir. Bunun yanında araştırmanın sınırlılıkları ortaya konulmuş ve gelecekte gerçekleştirilecek araştırmalara yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.