Akademik Veri Yönetim Sistemi
Atatürk Üniversitesi, Göç Olgusunun Modern Arap Edebiyatına Etkileri Sempozyumu, Erzurum, Türkiye, 16 Eylül 2019 - 17 Eylül 2021, ss.136-159, (Tam Metin Bildiri)
Çağdaş mehcer edebiyatından bahsetmek şüphe
yok ki siyasi, dini ve sosyal etkenlerin ışığında önceki dönem mehcer edebiyatı
hakkında konuşmakla kesişecektir. Arap dünyası söz konusu olduğunda siyasi
etkenler diğerlerine göre daha belirgindir. Etkenlerin eski ve yeni mehcer
edebiyatını birçok noktada buluşturduğu doğrudur. Ediplerin ruh dünyasındaki
sonuçları ise neredeyse ortaktır. Fâdıl es-Sibâî çağdaş edebiyatın önde gelen
isimlerinden olup, iç ve dış olmak üzere iki çeşit gurbeti de yaşayanlardandır.
Düşüncesinde ve edebi eserlerinde mehcerin tuttuğu yer, söz konusu etkenlerin
onu derinlemesine etkilemiş olmasına dayanır. Eserlerinde sadece eski mehcer
edebiyatının ait olduğu dönemin realitesiyle uyum gösteren tablolarını
resmetmekle yetinmemiştir. Bununla beraber yeni realiteyle bağlantılı olan
kalıplar üretmiştir. Onu eski mehcer ediplerinden ayıran şey şu olmuştur:
Eskiler vatan bilincini barışçıl söylemden uzak durarak güçlendirmekteydi.
Es-Sibâî ise eserlerinde özgün ve öznel bir çehre resmetmiştir. Bu çehre, yazara ait edebi
anlatım kalıplarının, toplumun olumlu yönlerini geliştirmek ve bunlarla gurur
duymak, içinde yaşanan durum için üzüntü uyandırmak, vatanında olup bitenlere
ve halkının yaşadığı benzersiz diktatörlük baskısına karşı insanî dikkati
uyandırmaya çalışmak üzere incelikle işlemesini sağlamıştır.
Anahtar kelimeler: Mehcer edebiyatı, Yeni mehcer, Fâdıl
es-Sibâî, Gurbet, Vatan bilinci.