Akademik Veri Yönetim Sistemi
NESNE PSIKOLOJI DERGISI, cilt.13, sa.36, ss.208-233, 2025 (Hakemli Dergi)
Nöropsikoloji, beyin-davranış ilişkisini inceleyen uygulamalı bir bilim dalıdır. Nöropsikolojik değerlendirme ise, bireyin bilişsel-davranışsal profilini nesnel verilerle ortaya koyan ve özellikle ayırıcı tanıya yardımcı temel bir araçtır. Bu çalışmada, nöropsikolojik değerlendirmenin temel metodolojik çerçevesi doğrultusunda amaçları, yaklaşımları ve uygulama aşamaları incelenmiştir. Nöropsikolojik değerlendirmede dört ana yaklaşım öne çıkmaktadır: Niteliksel vaka analizine dayanan Luria Yaklaşımı, uygulama sürecine odaklı Boston Yaklaşımı, standart testlere dayalı Sabit Batarya Yaklaşımı ve hastanın klinik profiline göre test seçimine vurgu yapan Esnek Batarya Yaklaşımı. Günümüzde bu yaklaşımların birlikte entegre edildiği bütünleştirici bir model benimsenmektedir. Ayrıca, teknolojik gelişmelerle birlikte dijital araçlar, telenöropsikoloji ve mobil uygulamalar değerlendirme süreçlerine yeni boyutlar kazandırmaktadır. Nöropsikolojik değerlendirme süreci, detaylı bilgi toplanması, uygun test bataryasının seçilmesi ve uygulanması, elde edilen verilerin klinik bağlamda yorumlanması ve kapsamlı bir raporun hazırlanması olmak üzere dört temel aşamadan oluşmaktadır. Bu sürecin öncelikli amacı, sadece tanıya yardımcı olmak değil, aynı zamanda bireyin bilişsel veya davranışsal olarak güçlü ve zayıf yönlerini belirleyerek bireye özgü rehabilitasyon planlaması yapmak, tedavi sürecinin etkinliğini izlemek ve bireyin günlük yaşam işlevselliğini artırmaya yönelik pratik öneriler sunmaktır. Sonuç olarak, nöropsikolojik değerlendirme nörolojik, psikiyatrik ve gelişimsel bozukluklar için bilişsel-davranışsal profillerin çıkarılmasında ve hasta odaklı tedavi stratejileri geliştirilmesinde önemli bir role sahiptir.
Neuropsychology is an applied science that examines the relationship between the brain and behavior. Neuropsychological assessment is a fundamental tool that reveals an individual's cognitive-behavioral profile through objective data and is particularly helpful in differential diagnosis. In this study, the objectives, approaches, and stages of implementation of neuropsychological assessment were examined within its fundamental methodological framework. Four principal approaches are prominent in neuropsychological assessment: the Luria Approach, which is based on qualitative case analysis; the Boston Process Approach, which focuses on the assessment procedure; the Fixed Battery Approach, which relies on standardized tests; and the Flexible Battery Approach, which emphasizes test selection according to the patient's clinical profile. Contemporary practice adopts an integrative model that synthesizes these methodologies. Moreover, digital tools, teleneuropsychology, and mobile applications are introducing new dimensions to assessment processes along with technological advancements. The neuropsychological assessment process comprises four fundamental stages: detailed data collection, selection and administration of an appropriate test battery, interpretation of obtained data within a clinical context, and preparation of a comprehensive report. The primary objective of this process extends beyond aiding diagnosis to include identifying an individual's cognitive or behavioral strengths and weaknesses, developing individualized rehabilitation planning, monitoring treatment efficacy, and providing practical recommendations to enhance the individual's daily functional capacity. In conclusion, neuropsychological assessment plays a crucial role in establishing cognitivebehavioral profiles and developing patient-centered treatment strategies for neurological, psychiatric, and developmental disorders.