Türbe Mimarlığı Özelinde Semerkant/Şah-ı Zinde Türbeleri ve Bursa/Çelebi Sultan Mehmed (Yeşil Türbe) Türbesi Çinileri Üzerine Karşılaştırmalı Tespitler
TAKSAD, cilt.15, sa.1, ss.83-103, 2026 (Hakemli Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 15 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: TAKSAD
- Derginin Tarandığı İndeksler: Academic Search Ultimate (EBSCO), Index Copernicus
- Sayfa Sayıları: ss.83-103
- İstanbul Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
15. yüzyılda Osmanlı mimari ve süsleme sanatlarında görülen bazı yenilikler Tebrizli ustalar yoluyla gerçekleşmiş, süsleme alanında bu durum en çok çini alanında hissedilmiştir. Bu çalışmada, Timurlu ve erken Osmanlı dönemi türbe mimarlığında karşılaşılan çinilerinin teknik özellikleri, mekânsal kullanımı ve bezeme üslupları karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Karşılaştırma örnekleri, çalışmanın ve konunun makale boyutunu aşmaması düşüncesiyle, her iki kültür çevresinde bu mimari alanda en yetkin örnekler olan Şah-ı Zinde Külliyesi türbeleri ve Bursa Yeşil Türbe ile sınırlı tutulmuştur. Çalışmada ayrıca Osmanlı sanatındaki daha sonraki gelişmeler açısından yine Bursa’daki Cem Sultan, Şehzade Mahmud ve Şehzade Ahmed türbelerine değinilmiştir. Çalışmanın içerik kısmında Yeşil Türbe’nin çini programının oluşumunda Timurlu etkileri yanında geleneksel ve özgün yaklaşımlara vurgu yapılarak Bursa’daki diğer türbe yapılarındaki durum ele alınmıştır. Yapılan bu karşılaştırmada, Yeşil Türbe’ de çini teknikleri dışında, iki sanat geleneği arasındaki ilişkiyi görünür kılan tasarımlar değerlendirilmiş; cephe tasarımı ve bitkisel süsleme konusunda özgün yorumlamalara dikkat çekilerek üslupsal farklılıklardan bahsedilmiştir. Tüm bunlardan Yeşil Türbe ile Şah-ı Zinde türbeleri ortak tasarım zevkini yansıtsalar da aralarında bazı farklılıkların bulunduğu; Yeşil Türbe çini süsleme programının Bursa’daki diğer hanedan türbeleri üzerinde büyük bir etki yaratmadığı çıkarımında bulunulmuştur.