Seyhan Havzasında 1970-2009 Yılları Arasında Yağış ve Hava Sıcaklığı Değerlerindeki Değişimler ve Eğilimler.


ALTIN T., BARAK B.

TÜRK COĞRAFYA DERGİSİ, ss.21-34, 2012 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Basım Tarihi: 2012
  • Dergi Adı: TÜRK COĞRAFYA DERGİSİ
  • Sayfa Sayıları: ss.21-34

Özet

 
Çalışmada Seyhan Havzası’nda ve yakın çevresinde bulunan 29 meteoroloji istasyonun 
1970-2009 yıllarını kapsayan ortalama sıcaklık ve toplam yağış değerleri kullanılarak Erinç 
kuraklık indisi hesaplanmış ve iklim tipi belirlenmiş ve haritalandırılmıştır. Kayıtlı sıcaklık 
değerleri 1970-1992 ve 1993-2009 şeklinde iki döneme ayrılarak incelenmiştir. Yıllık 
ortalama sıcaklık, mevsimlik sıcaklık ve yıllık toplam yağış değerlerinin uzun süreli 
eğilimleri Mann-Kendall sıra ilişki katsayısı sınaması yöntemine göre analiz edilmiş ve 
eğilim oranları hesaplanmıştır. Çalışmaya konu olan meteoroloji istasyonlarının sıcaklık 
dizilerinde istatistiksel olarak anlamlı bir artış ve yağış dizilerinde anlamlı bir azalış tespit 
edilmiştir. Sıcaklıklardaki artış tüm mevsimlerde de görülmekle birlikte yaz 
sıcaklıklarındaki artış daha belirgin ve kuvvetlidir. Bunu sonbahar ve kış sıcaklıkları takip 
eder. Ayrıca yıllık toplam yağış miktarlarındaki azalış yönündeki eğilim kıyı ve orta 
bölümlerde kalan istasyonlarda daha belirgin iken kuzey bölümde kalan istasyonlarda 
(Suşehri, Zara ve Sivas) azalma belirsizdir. 1988’den sonra yağışlarda daha kurak koşullara 
doğru bir eğilim vardır. Yağış ve sıcaklık miktarlarındaki değişimler havzanın kuzeyinden 
güneyine doğru takip edildiğinde kuraklaşmanın orta ve güney bölümde daha fazla 
olduğunu ve su açığının ileriki yıllarda fazlaşacağını göstermektedir. 2. periyotta 
Pınarbaşı, Divriği, Kangal, Elbistan, Mut, Adana, Kozan, Karaisalı, Silifke, Göksun, Afşin ve 
Gemerek’de kuraklığa giden bir eğilim tespit edilmiştir. Ayrıca 2. periyotta Develi, Kayseri 
ve Şarkışla’da yarıkurak kurak iklim şartları yerini kurak iklim şartlarına bırakmıştır. 
Güneydeki Karataş, Mersin, Ceyhan, Kahramanmaraş, Anamur ve Yumurtalık’ta indis 
miktarında tespit edilen artış bu istasyonların şu an için kuraklık tehlikesi altında 
olmadığını göstermektedir. 
Anahtar kelimeler: Seyhan Havzası, Sıcaklık eğilimi, Yağış eğilimi, İklim değişikliği, Kuraklık 
indisi. 
 
In this study, Erinç’s aridity index was calculated, the climate type of 29 meteorological 
stations was designated and mapped using the mean temperature and annual 
precipitation data of in the Seyhan Basin and its surrounding area covering the years 
1970-2009. The recorded temperature data have been examined as the period (1970-
2009) was divided into two parts: 1970-1992 and 1993-2009. The long term trend of the 
annual mean temperature, seasonal mean temperature and total annual precipitation 
were analyzed using the Mann-Kendall rank correlation coefficient test and their trend 
ratio was also calculated. A statistical significant increase trend in the series of annual 
temperatures and significant decrease in the series of the annual precipitation 29 
meteorological stations were determined. The increase in temperature is shown in whole 
seasons and the increase in the summer temperature is evident and strong. The autumn 
and the winter temperatures follow this temperature. Moreover, the decrease trend in 
total annual precipitation is more evident in the stations situated within the coast and the 
middle parts than stations situated within the north part (Suşehri, Zara and Sivas). After 
1988, a general decreasing trend in precipitation was considerable severe. When changes 
of the precipitation and temperature accounts are followed from the north to the south of 
the basin, it is has been seen aridification is more in the middle and south parts and in these parts, water deficit will be more in later years. A trend towards drought was 
determined in Pınarbaşı, Divriği, Kangal, Elbistan, Mut, Adana, Kozan, Karaisalı, Silifke, 
Göksun, Afşin ve Gemerek during second period. In addition, arid condition took place of 
the semiarid condition in Develi, Kayseri and Şarkışla during this period. The increase in 
aridity index shows that Karataş, Mersin, Ceyhan, Kahramanmaraş, Anamur and 
Yumurtalık do not under the aridity hazard in the south part. 
Key words: Seyhan Basin, Temperature trend, Precipitation trend, Climate change, Aridity 
index.