Ceza Hukukunda ve Özel Hukukta Soybağının Araştırılması Bağlamında Katlanma Yükümlülüğü ve Zor Kullanma Yetkisi
Kocaeli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, sa.33, ss.39-106, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: Sayı: 33
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Kocaeli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.39-106
- İstanbul Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Ceza hukukunda çocuğun soybağının araştırılması, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun beden muayenesine ve vücuttan örnek alınmasına ilişkin hükümleri çerçevesinde düzenlenmektedir. Bu konuda, Ceza Muhakemesinde Beden Muayenesi, Genetik İncelemeler ve Fizik Kimliğin Tespiti Hakkında Yönetmelik’te de ilgili hükümler bulunmaktadır. Özel hukukta ise soybağının araştırılması, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki ilgili hükümler kapsamında ele alınmaktadır. Soybağının araştırılmasına ilişkin düzenlemelerin incelenmesi ve karşılaştırılması, vücut bütünlüğüne müdahale teşkil eden işlemlerin uygulanmasında kişilerin temel hak ve özgürlüklerinin korunması açısından önem arz etmektedir. Ceza hukukunda ve özel hukukta soybağının araştırılması bağlamında ilgililer bakımından katlanma yükümlülüğü öngörülmekte ve yükümlülüğün yerine getirilmesi amacıyla zor kullanma yetkisine başvurulmaktadır. Ancak katlanma yükümlülüğünün ve zor kullanma yetkisinin kapsamı ve sınırları, ceza hukukunda ve özel hukukta farklı şekillerde karşımıza çıkmaktadır. Bu kapsamda bu makalede, beden muayenesi ve vücuttan örnek alınması hakkında genel bilgilere yer verilmiş, ceza hukuku ve özel hukuk boyutuyla soybağının araştırılması bağlamında katlanma yükümlülüğünün ve zor kullanma yetkisinin kapsamı ve sınırları hakkında açıklamalar yapılmıştır. Ardından düzenlemeler arasındaki farklılıklar ortaya konulmuş, bu doğrultuda sorunlar tespit edilmiş ve çözüm önerileri getirilmiştir.
In criminal law, the investigation of a child’s paternity is regulated within the framework of the provisions of Criminal Procedure Code No. 5271 regarding the physical examination and taking samples from the body. In this regard, the relevant provisions are also set forth in the Regulation on Physical Examination, Genetic Examinations and Determination of Physical Identity in Criminal Procedure. On the other hand, ın private law, the investigation of paternity is addressed within the scope of the relevant provisions of Turkish Civil Code No. 4721 and The Civil Procedure Code No. 6100. Examining and comparing the regulations concerning the investigation of paternity is important for the protection of individuals’ fundamental rights and freedoms in the application of procedures that constitute an intervention in physical integrity. In the context of the investigation of paternity in criminal law and private law, a obligation to endure is envisaged for the parties concerned, and the authority to use force is resorted to for the purpose of fulfilling this duty. However, the scope and limits of the obligation to endure and the authority to use force appear differently in criminal law and private law. Within this framework, this article provides general information on physical examination and taking samples from the body, and explanations are given regarding the scope and limits of the obligation to endure and the authority to use force in the context of investigating paternity from the perspectives of criminal law and private law. Subsequently, the differences between the regulations are highlighted, problems are identified accordingly, and solution proposals are presented.