Vaccine nationalism is defined as the tendency of a country to delay the access to vaccines to another country in case they fail to get access to the sufficient quantity of vaccines for themselves. The difference between developed countries and underdeveloped countries when it comes to access to vaccines is quite remarkable. In this regard, it should be underlined that the COVID-19 pandemic deepened the economic inequality between various countries. Beginning from the first moment of vaccine production, many developed countries stockpiled vaccines. In the previously experienced pandemic cases, it is well-known that vaccine nationalism existed and can be seen in how vaccines were developed, medicines used, or the medical treatment methods implemented. However, it is a globally scaled pandemic, vaccine nationalism has been much more evident throughout the coronavirus era. The World Health Organization (WHO), which undertook an effective role from the beginning of the pandemic, has also highlighted the issue of vaccine nationalism. As it is frequently emphasized by WHO, the only way to prevent vaccine nationalism is vaccine solidarity. The most influential method to achieve this is through vaccine diplomacy. In particular, in regard to the course of the pandemic, it is considerably important for developed countries to provide vaccine aid to the countries with limited access. This study takes up vaccine nationalism and vaccine diplomacy which has been experienced throughout the COVID-19 pandemic. This article looks at the concrete steps which were taken by some states which had attempted to ensure the collaboration between countries, to reinforce solidarity and activate vaccine diplomacy through equal distribution of vaccines in order to prevent vaccine nationalism. The study is focused on the question, “Does acting with nationalist concerns in the face of a global problem mean leaving it unsolved?” In this regard, the importance of strengthening vaccine diplomacy to prevent this negative situation caused by vaccine nationalism during the pandemic will be emphasized. In the study, the resources in the literature as well as developments in the national and international press, have been used.
Aşı milliyetçiliği, devletlerin kendilerine yetecek miktarda aşıya erişemedikleri takdirde diğer devletlerin aşıya erişimini geciktirmeleri eğilimi olarak tanımlanır. Aşıya erişim konusunda gelişmiş ülkeler ile az gelişmiş ülkeler arasındaki fark dikkat çekicidir. Bu doğrultuda COVID-19 pandemisinin, devletler arasındaki ekonomik eşitsizliği derinleştirdiğini belirtmek gerekir. Aşının üretildiği ilk andan itibaren gelişmiş ülkelerin birçoğunun aşı stokladıkları görülmüştür. Daha önce yaşanan salgın durumlarında devletlerin geliştirilen aşı, ilaç ya da tedavi yöntemi gibi olanaklara erişebilmek için aşı milliyetçiliği yaptıkları bilinmektedir. Ancak küresel boyutta bir salgın olması nedeniyle korona virüs döneminde aşı milliyetçiliği daha belirgin bir şekilde ortaya çıkmıştır. Pandemi ilanından itibaren yaşanan süreçte etkin bir rol üstlenen ve hatta zaman zaman eleştirilere hedef olan Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) aşı milliyetçiliği meselesine dikkat çekmektedir. DSÖ’nün de sıkça vurguladığı gibi aşı milliyetçiliğini önlemenin yolu, aşı dayanışmasından geçmektedir. Bunun için başvurulması gereken en etkili yöntem ise aşı diplomasisidir. Özellikle gelişmiş ülkelerin aşıya erişimi sınırlı ülkelere aşı yardımında bulunması, salgının seyri açısından son derece önemlidir. Bu çalışma, COVID-19 pandemisi ile yeniden gündeme gelen aşı milliyetçiliğini ve aşı diplomasisini ele almaktadır. Makalede aşı milliyetçiliğini önlemek için ülkeler arasında iş birliğini sağlama, dayanışmayı güçlendirme ve aşı diplomasisini harekete geçirmeye çalışan bazı devletlerin, aşının eşit dağılımı konusunda attıkları somut adımları incelenmektedir. Çalışma, “Küresel bir sorun karşısında ulusal kaygılarla hareket etmek, o sorunu çözümsüz bırakmak mıdır?” sorusuna odaklanmaktadır. Bu bağlamda pandemi döneminde aşı milliyetçiliğinin yol açtığı olumsuz tablo karşısında aşı diplomasisini güçlendirmenin önemi vurgulanacaktır. Çalışmada literatürdeki kaynakların yanı sıra ulusal ve uluslararası basında yer alan gelişmelerden yararlanılmıştır.
