Yeni Türk Şiirinde İdeal Tipler


ÇİTÇİ S.

Akademi Titiz Yayınları, İstanbul, 2011

  • Basım Tarihi: 2011
  • Yayınevi: Akademi Titiz Yayınları
  • Basıldığı Şehir: İstanbul

Özet

 

Yeni Türk şiiri 1839 yılında Tanzimat Fermanı’nın ilanıyla başlar. Bu dönemde şiirle uğraşanlar, klasik edebiyatın sanat anlayışından koparak “Sanat, toplum içindir.” Anlayışını benimserler. Osmanlı Devleti’nin her anlamda gerilediği bu dönemde şairler de şiirleriyle toplumun siyasî, askerî, ekonomik vb. alanlardaki problemlerine çözümler aramaya çalışmışlardır. Bu gayret neticesinde kurtarıcı insan tipi, gazi tipi, devlet adamı tipi, orta insan tipi, aydın tipi (şair, hoca, öğretmen), rind tipi ve sevgili tipini idealize etmişlerdir. Bunlardan gazi, devlet adamı, orta insan, rind ve sevgili tipleri klasik (divan) edebiyatın da idealize ettiği tiplerdir. Fakat bu dönemde devrin, şartların, felsefî cereyanların ve hâkim anlayışların etkisiyle bazı değişikliklere uğramıştır. Kurtarıcı
insan tipi ile aydın tipi ise tamamıyla yeni tiplerdir. Aslında kurtarıcı insan tipi; gazi, devlet adamı ve aydın tipinin bazı özelliklerini şahsında toplayan bir tiptir.

 

The new Turkish poem begins with the declaration of Administrative Reforms in 1839. At that period those who were involved in poem broke away from the
classical literature that defended the idea of “Art for art’s sake” and embraced the understanding of “Art for people’s sake.” During the period when the Ottoman Empire was deteriorating in every aspect, poets attempted to look for solutions for economical,
political, military and etc. problems of the society. As a result of these efforts, they idealized certain characters such as savior type, veteran type, statesman type, bourgeoisie type, intellectual type (poet, professor, and teacher), rind type and lover
type. Among the types the veteran, statesman, bourgeoisie, rind and lover types were also idealized by the classical (Divan) literature. However, due to the influence of the period, conditions, philosophical movements and dominant mentalities, these types had
encountered some changes in this era. Yet, the savior and intellectual types are completely new types. In fact, the savior type is the one that accumulated some of the features of veteran, statesman and intellectual types in its personality.