An 8th-Century Marriage Contract within the Context of Turkic-Sogdian Contacts: Text, Content and Vocabulary

Creative Commons License

Atsız M.

Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online), vol.0, no.24 [BAHAR 2026], pp.589-637, 2026 (TRDizin)

Abstract

From the 6th century BC to the 8th century AD, the Sogdians, who primarily inhabited the Samarkand region, had a significant historical influence in literary, cultural, commercial and bureaucratic terms. In this context, the documents from Mugh Mountain are a powerful example of their literary influence and involve valuable information about the social and political structures of the 8th century. The Nov. 3 and Nov. 4 manuscripts accordingly have a significance for both the Turks and the Sogdians, as they contain the marriage contract between Ot Tegin and Chat, a noble Sogdian woman. This study examines the Nov. 3 and Nov. 4 in terms of their text, content, and vocabulary. The aim of the study is to reveal the importance of the text for the Turks and Sogdians through syntactic analysis. This analysis is based on “The Leipzig Glossing Rules: Conventions for interlinear morpheme-by- morpheme glosses”. It was concluded that the text had written meticulously and that there was a legal equivalence between Ot Tegin and Chat. The rights that Chat possessed in the 8th century indicated the high rank that a woman could attain. It was also determined that non-noble, concubine and other women did not possess such rights.
M.Ö. 6. yüzyıldan M.8. yüzyıla kadar esasen Semerkant ve çevresinde yaşamlarını sürdüren Soğdlar yazınsal, kültürel, ticarî ve bürokratik etkileri ile ön plana çıkmış tarihî bir halktır. Bu çerçevede yazınsal etkilerinin bir ürünü olarak düşünülebilecek Mug Dağı Belgeleri 8. yüzyılın sosyal ve siyasî panoramasına ilişkin dikkate değer veriler sunmaktadır. Bu noktada Nov.3 ve Nov.4 elyazmaları Türkler ve Soğdlar açısından önemli bir belge niteliğinde olup Ot Tegin ile Çat soyadlı asil bir Soğdlu kadın arasındaki evlilik sözleşmesini ihtiva etmektedir. Bizim çalışmamızda Nov.3 ve Nov.4 elyazmaları metin, içerik ve sözlük yönünden incelenecektir. Çalışmanın amacı sözdizimsel inceleme yoluyla Türkler ve Soğdlar açısından metnin önemini ortaya koymaktır. Metnin sözdizimsel incelemesinde “Leipzig Çözümleme Kuralları’nda yer alan satıraltı morfolojik inceleme” yöntemi esas alınmıştır. Metnin titiz bir yazım aşamasından geçtiği, Ot Tegin ile Çat arasında hukukî bir denkliğin olduğu, Çat’ın 8. yüzyılda sahip olduğu hakların bir kadının elde edebileceği yüksek bir mertebeyi yansıttığı ve asil olmayan/kuma/diğer kadınların bu tür haklara sahip olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.