Akademik Veri Yönetim Sistemi
Eski Türk Edebiyatı Dergisi , cilt.9, sa.Sayı: 1 Ocak-Haziran 2026, ss.50-66, 2026 (Hakemli Dergi)
İlmi araştırma ve çalışmalara hasrettiği hayatının büyük bir kısmını Şarkiyat Enstitüsü'nde geçirmiş olan Prof. Dr. Hellmut Ritter (1892-1971), Türkiye'de modern anlamda filoloji tetkik ve usullerinin tanınmasında ve tatbik edilmesinde çok değerli hizmetlerde bulunmuştur. 1933 yılında Türkiye'de Üniversite ıslahından sonra, İstanbul Üniversitesi Arap ve Fars Filolojileri Bölümü'ne önce okutman olarak davet edilmiş, bilahare aynı bölüme öğretim üyesi olarak tayin edilmiştir. Üniversite kütüphanesinin zengin koleksiyonlarından istifade ederek Şarkiyat Enstitüsü’nü kurdurmuş, bu arada talebelerine modern filoloji usulleri ile birlikte, Avrupa ilminin şarkiyat sahasında varmış oldukları sonuçları öğretmiştir. II. Dünya Savaşı'nın sonunda şark tetkiklerinin maruz kaldığı sarsıntıyı bertaraf etmek ve eski ilim mefkûrelerini yeniden canlandırmak amacıyla, kendisi gibi düşünen muhtelif milletlere mensup ilim adamlarıyla Milletlerarası Şark Tetkikleri Cemiyeti'ni kurmuştur. Aynı şekilde şark tetkiklerine hizmet etmek, mühim Doğu ve Batı dillerindeki araştırmaları yayımlamak maksadıyla Oriens dergisini çıkarmıştır. Üniversite Senatosunun görev süresini uzatmaması sebebiyle 1949 yılında Almanya'ya dönmüş ve 1955 yılında emekli oluncaya kadar Frankfurt am Main Üniversitesi’nde öğretim üyesi olarak görev yapmıştır. Emekli olduktan sonra UNESCO tarafından İstanbul kütüphanelerinde İran şairlerine ait yazmaların kataloğunu yapmaya memur edilen Ritter, bu görevinin yanı sıra İstanbul Üniversitesi'nin daveti üzerine Arap Fars Filolojileri Bölümü’nde ders vermeye başlamış ve 1969 yılında Almanya'ya dönünceye kadar bu görevi sürdürmüştür. Bu makalede Türkiye’de görev yapmış önemli bir şarkiyatçı olan Prof. Dr. Hellmut Ritter’i Arap okuruna tanıtmak amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Şarkiyat, Yazma Eserler, İstanbul Üniversitesi, Helmut Ritter, Oriens.
Prof. Dr. Hellmut Ritter (1892–1971), who devoted a large portion of his life to scholarly research and studies, spent much of his academic career at the Oriental Institute and rendered highly valuable services to the recognition and implementation of modern philological methods and approaches in Turkey. Following the university reforms in Turkey in 1933, he was initially invited to the Department of Arabic and Persian Philology at Istanbul University as a lecturer and was subsequently appointed as a faculty member in the same department.Making use of the rich collections of the university library, he founded the Oriental Institute and, in the process, instructed his students not only in modern philological methods but also in the conclusions that European scholarship had reached in the field of Oriental studies. In order to overcome the disruption suffered by Oriental studies at the end of the Second World War and to revive the ideals of classical scholarship, he established the International Society for Oriental Studies together with like-minded scholars of various nationalities. With the same aim of serving Oriental studies and publishing scholarly research in major Eastern and Western languages, he founded the journal Oriens. Owing to the University Senate’s decision not to extend his term of office, he returned to Germany in 1949 and served as a faculty member at the University of Frankfurt am Main until his retirement in 1955. After his retirement, Ritter was commissioned by UNESCO to compile a catalogue of manuscripts of Iranian poets held in Istanbul libraries. In addition to this assignment, he accepted an offer to teach at the Department of Arabic and Persian Philology at Istanbul University and continued in this role until his return to Germany in 1969. This article aims to introduce Prof. Dr. Hellmut Ritter, an eminent orientalist who served in Turkey, to the Arab readership.
Keywords: Orientalism, Manuscripts, İstanbul University, Helmut Ritter, Oriens.