Romanların Dünyasında Dolaşmak: Tanpınar'dan Proust'a

Makale, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Huzur romanındaki zengin Fransız kültürel referanslarını, eserin Marcel Proust’un Kayıp Zamanın İzinde yapıtıyla kurduğu tematik ve üslup akrabalığını incelemektedir.

Huzur'daki Fransız Kültürü ve Edebiyatı referanslarına dikkat çekilmiştir.  Şiir ve Edebiyat denildiğinde romanın başkişisi Mümtaz, Galatasaray Lisesi ve amcasının oğlu İhsan’ın kütüphanesi sayesinde Fransız edebiyatıyla tanışmıştır. Nedim ve Bâkî okurken aynı zamanda Régnier, Hérédia, Verlaine, Baudelaire, Nerval, Mallarmé ve Rimbaud gibi isimleri keşfeder ve zihni bu şairlerin dizeleriyle şekillenir. Kültürel düzlemde ise sadece yazarlar değil, 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl ortamları da dikkat çeker.

Tanpınar ile Marcel Proust arasındaki Tematik ve Estetik Yakınlık da ele alınmıştır:

Ortak Kavramlar (Tahattur ve Tahayyül): Huzur, Proust’un bireysel bellek, içe bakış, rüya, arzu ve duygu analizleri üzerine kurduğu romancılık anlayışıyla büyük benzerlik gösterir. Tanpınar’ın estetiğini de Proust gibi hatırlama (tahattur), hayal (tahayyül) ve rüya kavramları şekillendirir.

Mümtaz ve Marcel karşılaştırılır. İki kahraman arasındaki en belirgin bağ; geçmişin hayaline dalmaları, zihinsel sıçramalarla geçmişi şimdiki zamanda yeniden yaşamaları ve kadınlarla kurdukları marazi aşk ilişkileridir.

Yazıda ayrıca iki roman arasında belirgin olan üslup özellikleri incelenmektedir.