Gizli Soruşturmacının Görevi Esnasında Başkaca Koruma Tedbirlerine Kendiliğinden Başvurması


Baytaz A. B., Gürses E.

Ulusal Kongre Serisi III: Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Ulusal Kongresi, Eskişehir, Türkiye, 21 - 23 Ekim 2026, (Yayınlanmadı)

  • Yayın Türü: Bildiri / Yayınlanmadı
  • Basıldığı Şehir: Eskişehir
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • İstanbul Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Ceza muhakemesinin temel amacı, maddi gerçeğin ortaya çıkartılarak hukuka ve hakkaniyete uygun şekilde karar verilmesidir. Maddi gerçeğe ulaşılmaya çalışılırken adli makamlar tarafından ilgili mevzuatın tanıdığı yetkiler çerçevesinde önleyici veya adli nitelikteki koruma tedbirlerine başvurulabilmektedir. 

Gizli soruşturmacı görevlendirilmesi, CMK m. 139’da düzenlenen bir koruma tedbiridir. Gizli soruşturmacı, kendisine sürekli olarak verilen ve değiştirilmiş bir kimlik altında soruşturma faaliyeti yürüten kamu görevlisidir. Gizli soruşturmacı görevlendirilmesi koruma tedbirinin amacı,özellikle örgütlü suçlarda delil elde edilmesinin son derece zor olduğu örgütsel yapı içerisinde kalabilecek, açığa çıkarmanın güç olabileceği delillerin açığa çıkarılmasını sağlamaktır. Gizli soruşturmacı görevlendirilebilmesi için somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması, başka suretle delil elde edilmesinin mümkün olmaması ve kanunda sayılan suçlardan birine ilişkin yürütülen soruşturmanın varlığı gerekmektedir. 

Çalışmada gizli soruşturmacı kavramına ve koruma tedbirinin uygulanma şartlarına yer verilmesine müteakiben gizli soruşturmacı olarak görevlendirilen kişilerin görev esnasında kendilerine tanınan yetkinin sınırlarını aşmaması gerektiği belirtilecektir. Ancak gizli soruşturmacının delil elde edebilmek için arama – el koyma, teknik araçlarla izleme ve iletişimin denetlenmesi gibi koruma tedbirlerine başvurması gerekebilmektedir. Bu durumda, gizli soruşturmacının izleyeceği yol önem arz etmektedir. Birinci ihtimal, gizli soruşturmacının uygulamak istediği koruma tedbiri için soruşturma makamından gerekli izinleri alarak delil toplamasıdır. İkinci ihtimal ise gizli soruşturmacının kendiliğinden diğer koruma tedbirlerine başvurmasıdır. Doktrinde ve yargı kararlarında her iki ihtimalin gerçekleşmesine istinaden elde edilen delillerin hukukiliğine ilişkin farklı yönde görüşler ve tartışmalar mevcuttur.

Çalışmada, gizli soruşturmacı görevlendirme kararının başka koruma tedbirlerinin uygulanması için yeterli bir hukuki dayanak oluşturmadığı, her tedbir bakımından ilgili CMK hükmünde öngörülen şartların ve karar usulünün ayrıca yerine getirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.