Paradoks ile Yenileme Arasında Hadîs-i Nebevi’nin Dilsel Çerçevesi

Omar A.

HADITH, sa.16, ss.154-180, 2026 (Hakemli Dergi)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.61218/hadith.1792729
  • Dergi Adı: HADITH
  • Derginin Tarandığı İndeksler: Arab World Research Source, Academic Search Ultimate (EBSCO), Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), Directory of Open Access Journals
  • Sayfa Sayıları: ss.154-180
  • İstanbul Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, hadis-i nebevî'nin dilsel çerçevesini paradoks ile yenilenme arasında işleyen bir düzen olarak ele almaktadır. Bu çerçeve, Arap beyân geleneğine dayanmakla birlikte onu aşarak, belirsiz bir estetikten gaye odaklı bir ritme yönelir; kısa ve ses düzeni uyumlu cümlelerle yoğun bir anlam üretir, bu da hem ezberlemeyi hem de hatırlamayı kolaylaştırır. Araştırma, soyut anlamları somut sahnelere taşıyan tasvirsel yenilik mekanizmaları inceler, böylece kalıcı pratik davranış biçimleri oluşturur. Bu süreçte imge hem bilişsel hem de tartışmacı bir aracıya dönüşür; alıcıyı algıdan eyleme taşır. Analiz, kasıtlılığın iki katmanda işlediğini ortaya koymaktadır: Doğrudan düzey, hükümleri belirli şablonlar ve şartlı yapılarla somutlaştırarak pratik bir yükümlülük haritası çizer. Dolaylı düzey ise örnekler ve imalar kurar, soyutu düzenlemek için somutu kullanır. Böylece imge ile hüküm dayanışma içine girerek hızlı ve kalıcı bir itaat tasarımı üretir. Belagat araçları, metin dilbilimi ve edimbilim perspektifleri bu dilsel çerçevenin, hem söylemin anlam sınırlarını koruduğunu hem de onun pratik enerjisini açığa çıkardığını gösterir. Bu da inancı davranışla ilişkilendirir, değer sistemlerini dilsel gelenekten kopmadan dolaşım ve yenilenmeye elverişli kılar. Araştırma, doğrudan ve dolaylı kasıtlılık arasındaki metodolojik birlikteliğin, nebevî söylemin paradoks ve yenilenmesinin anahtarı olduğunu; bunun da zaman içinde bireysel ve toplumsal algı ile davranışı yeniden şekillendirmedeki sürekliliği ve etkinliğinin nedeni olduğunu ortaya koymaktadır. Böylelikle hadis, her bir alımlama bağlamında anlamın birikimine ve yenilenmesine açık, canlı ve dinamik bir varlık olarak görünür.