Akademik Veri Yönetim Sistemi
Congist, İstanbul, Türkiye, 13 - 15 Mayıs 2026, ss.1-8, (Özet Bildiri)
Geç Bronz Çağı Yakındoğusu’nun en kudretli siyasi güçlerinden biri olan Hitit Devleti, yaklaşık 500 yıllık tarihinde çok sayıda iç krizle karşı karşıya kalmıştır. Bu dönemde yaklaşık 30 kral ve dokuz büyük hanedan çatışması kaydedilmiştir. Bu krizlerin çoğu, taht ve yüksek devlet makamları üzerinde yaşanan saray mücadelelerinden kaynaklanmıştır. Genellikle bir kralın ölümü sonrasında veya meşruiyeti sorgulandığında ortaya çıkan bu çatışmalarda, prensler ve üst düzey yetkililer iktidar için rekabet etmiştir. Bu süreçler hem siyasi sisteminin sağlamlığını sınamış hem de devletin tarihî dönüm noktalarını belirlemiştir. Örneğin, I. Mursili’nin Babil seferi sonrasında eniştesi tarafından suikasta uğramasının ardından devlet uzun bir hanedan mücadeleleri dönemine girmiştir. Telipinu Fermanı ile düzen kısmen sağlanmış, ancak ferman zaman zaman ihlal edilerek, hanedan için makam ve taht kavgaları yine görülmüştür. II. Mursili döneminde salgın hastalıklar ve bağlı devletlerdeki küçük ayaklanmalar kriz çıkarmış, ancak devlet bu krizleri nispeten az hasarla çözebilmiştir. Bunun nedeni, I. Suppiluliuma döneminde idari sistemin tam olarak organize edilmiş olmasıdır; bu yapı, devletin sonraki krizlerle başa çıkmasını kolaylaştırmıştır. IV. Tuthaliya döneminde ise devlet yine bir krizle karşı karşıya kalmıştır. Bu kriz sonucu radikal değişiklikler görülmüştür. Kral, kardeşi tarafından gerçekleştirilen darbe girişimi engellenmiş ve hanedan içinde birçok prens tasfiye edilmiştir. Prenslerden doğan bu boşluk orta düzey yetkililer ( LÚ SAG) terfi ettirilerek giderilmeye çalışmıştır. Bu hamle ile kriz tamamen çözülememiş olsa da, bu önlemler kralın tahtta kalmasını sağlamış ve kısa vadeli istikrarı korumuştur.Bahsedilen bu örnekler, saray mücadeleleri ve diğer iç krizlerin bazen devleti zayıflatırken, bazen de güçlendirdiğini göstermektedir. Hitit Devleti, tekrar eden krizleri yönetebilmiş ve uyum sağlayabilmiştir. Antropolojik açıdan bakıldığında, Hitit Devleti’nde uzun istikrar dönemlerinin önemli değişimlerle kesintiye uğradığı “kesikli denge” modeline benzer bir durum söz konusudur. Bu bağlamda Hitit Devleti, zaman zaman var olan sorunlarla mücadele ederek güçlenmiş ve tehditleri istikrar fırsatlarına dönüştürmüştür. Fakat devletin merkeziyetçiliğinin zayıflamasıyla bu sorunlar büyümüş geçici çözümler de kangren olmuş sistemi iyileştirmeye yetmemiştir.
Söz konusu bu çalışma, Hitit Devleti’nin tekrar eden saray çatışmalarını nasıl atlattığını ve Eski Yakın Doğu’da uzun vadeli istikrarını nasıl koruduğunu ve bu sorunlarla başa çıkma yollarının anlaşılmasına hedeflemektedir.
Anahtar Kelimeler: Hitit Devleti, Saray Mücadeleleri, Hanedan Çatışmaları, Kurumsal Dayanıklılık, Siyasi Krizler
The Hittite State, one of the most powerful political entities of the Late Bronze Age Near East, faced numerous internal crises throughout its approximately 500-year history. During this period, around thirty kings ruled the kingdom, and nine major dynastic conflicts were recorded. Most of these crises stemmed from palace struggles over the throne and high state offices. Typically emerging after the death of a king or when the legitimacy of a ruler was questioned, these conflicts involved princes and high-ranking officials competing for political power. Such episodes not only tested the resilience of the Hittite political system but also shaped major turning points in the state's history.
For example, following Mursili I’s campaign against Babylon, his assassination by his brother-in-law plunged the kingdom into a prolonged period of dynastic struggles. Although the Edict of Telipinu partially restored political order, succession regulations were periodically violated, resulting in renewed conflicts over the throne and state offices. During the reign of Mursili II, epidemics and rebellions in vassal states generated further crises; however, the state managed to overcome these challenges with relatively limited damage. This resilience can be attributed to the administrative and political organization established under Suppiluliuma I, which strengthened the state's capacity to cope with subsequent crises. During the reign of Tudhaliya IV, the kingdom once again faced a major political crisis. Following the suppression of a coup attempt led by the king’s brother, numerous princes were removed from positions of influence. The resulting administrative vacuum was addressed through the promotion of mid-level officials (LÚ SAG). Although these measures did not entirely resolve the crisis, they enabled the king to maintain his position and preserve short-term political stability.
These examples demonstrate that palace struggles and other internal crises sometimes weakened the Hittite State, while at other times they stimulated institutional adaptation and political consolidation. The Hittite State repeatedly managed crises and adapted to changing circumstances. From an anthropological perspective, Hittite history resembles the model of “punctuated equilibrium,” in which long periods of stability are interrupted by episodes of significant change and transformation. In this context, the Hittite State was at times strengthened through its efforts to confront existing problems and was able to transform certain threats into opportunities for renewed stability. Nevertheless, as central authority weakened in the later phases of Hittite history, accumulated problems could no longer be resolved through temporary measures, and the sustainability of the political system was increasingly undermined.
This study aims to examine how the Hittite State overcame recurring palace conflicts and political crises, what mechanisms of adaptation it developed in response to these challenges, and how it maintained long-term stability as one of the most enduring political powers of the ancient Near East.
Keywords: Hittite State, Palace Struggles, Dynastic Conflicts, Institutional Resilience, Political Crises