İşverenin Soykırıma Destek Niteliğindeki Davranışlarının İş İlişkisine Etkisi İşçinin Haklı Fesih Hakkı Üzerine Bir İnceleme

Erol A., Erol A.

İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi dergisi, cilt.11, sa.1, ss.473-514, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

iş sözleşmesinin feshi ve feshe bağlı talepler, iş hukukunun temel inceleme alanlarından biridir. Fesih sebeplerinin geçerliliği ve haklı fesih halleri, teorik ve pratik açıdan kritik önem taşımaktadır. Haklı nedenle fesih, sözleşmeyi bildirimsiz ve derhal sona erdirme imkânı sağlamakta; özellikle işçi bakımından önemli sonuçlar doğurmaktadır. Kanun koyucu, 4857 sayılı İş Kanunu'nda haklı sebeple feshe dair hallerin sınırlı olmadığını öngörmüş; Yargıtay da iş ilişkisinin sürdürülmesini imkânsız kılan durumları haklı sebep saymıştır. Bu noktada, haklı fesih kurumunun yalnızca klasik iş ilişkisi uyuşmazlıklarıyla sınırlı olmadığı; uluslararası düzeyde ağır insan hakları ihlalleri gibi olağanüstü durumların da iş ilişkisini doğrudan etkileyebileceği kabul edilmelidir. Soykırım, Almanya, Bosna, Ruanda ve Myanmar örneklerinin de gösterdiği gibi, hâlâ güncel ve en ağır suçlardandır. Hukuk literatüründe soykırım çoğunlukla ceza hukuku bağlamında incelenmiştir. Bununla birlikte, son yıllardaki uygulamalarla, kavramın iş hukuku açısından da incelenmesi gerektiği ortaya çıkmıştır. Zira iş sözleşmesi, taraflar arasında diğer özel hukuk sözleşmelerinden farklı olarak, işçi-işveren arasında kişisel ve güvene dayalı bir ilişki kurmaktadır. Bu nedenle, işveren soykırımı destekleyen işçiyi şirket politikası ve imajı gerekçesiyle haklı nedenle çıkarabildiği gibi, soykırımı destekleyen şirketlerde çalışan işçiler de bunu ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık sayarak sözleşmelerini haklı nedenle feshedebilir. Bu makalede, öğreti ve karşılaştırmalı hukuk uygulamaları ışığında, işverenin soykırıma destek niteliğindeki davranışlarının işçi açısından haklı fesih hakkına etkisi incelenmektedir.

The termination of an employment contract and claims related to termination are among the fundamental areas of examination in labour law. The validity of grounds for termination and just cause for termination are of critical importance from both a theoretical and practical perspective. Termination for just cause provides the opportunity to terminate the contract without notice and with immediate effect; it has significant consequences, particularly for the employee. The legislator has stipulated in the Labour Law No. 4857 that the grounds for termination for just cause are not limited; the Court of Cassation has also considered situations that make the continuation of the employment relationship impossible as just cause. At this point, it should be accepted that the institution of termination for just cause is not limited to classic labour disputes; extraordinary circumstances, such as serious human rights violations at the international level, can also directly affect the employment relationship. Genocide, as demonstrated by the examples of Germany, Bosnia, Rwanda, and Myanmar, remains one of the most serious crimes today. In legal literature, genocide has mostly been examined in the context of criminal law. However, recent practices have revealed that the concept must also be examined from the perspective of labour law. This is because, unlike other private law contracts, an employment contract establishes a personal and trust-based relationship between the employee and the employer. Therefore, just as an employer can dismiss an employee who supports genocide on legitimate grounds, citing company policy and image, employees working for companies that support genocide can also terminate their contracts on legitimate grounds, considering this a violation of the rules of morality and good faith. This article examines the impact of the employer‟s behaviour supporting genocide on the employee‟s right to terminate the contract for just cause, in light of doctrine and comparative law practices