İş tasarımına güncel bir bakış: işin karmaşıklığı ve iş özerkliği, rol genişliği öz-yeterliliği aracılığıyla proaktif iş davranışını nasıl şekillendirir?

UYSAL B., Uyargil C.

Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi e-Dergi, cilt.14, sa.1, ss.60-74, 2025 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, belirli iş özelliklerini ve motivasyonel bir aracı değişkeni dikkate alarak iş tasarımının proaktif iş davranışını nasıl etkilediğini incelemektedir. Araştırma, proaktif iş davranışının ortaya çıkmasında iş karmaşıklığı ve iş özerkliğinin rolününü ortaya koyarken, rol genişliği öz-yeterliliğin bu ilişkide aracı bir faktör olduğunu göstermektedir. Araştırmada nicel bir yöntem kullanılmış, 350 çalışandan anket ve kolayda örnekleme yoluyla veri toplanmıştır. Verilerin değerlerdirilmesinde Pearson korelasyon ve regresyon analizleri gerçekleştirilirken SPSS yazılımı kullanılmıştır. Aracı etkiyi değerlendirmek için ise, Process Macro ile bootstrap tekniği uygulanmıştır. Sonuçlara göre, proaktif iş davranışı hem iş karmaşıklığından hem de iş özerkliğinden olumlu yönde etkilenmekte ve rol genişliği öz-yeterliliği bu ilişkilerde önemli bir aracı rol üstlenmektedir. Araştırma bulguları, hem iş tasarımı alanındaki literatüre katkı sağlamakta hem de iş tasarımı aracılığıyla proaktif bir iş gücü oluşturmayı hedefleyen kuruluşlara önemli çıkarımlar sunmaktadır.
This study investigates how work design influences proactive work behavior (PWB) by considering specific key work characteristics and a motivational mediating variable. This study identifies the roles of job complexity and autonomy, as well as the mediating role of role breadth self-efficacy (RBSE), in shaping proactive work behavior (PWB). This research employed a quantitative approach to gather and analyze data. Responses were collected from 350 employees using a structured questionnaire and a convenience sampling technique. SPSS served as the primary tool for data analyze, including Pearson correlation and regression analysis, and the mediation effect was assessed using the Process Macro in combination with the bootstrap technique. According to the results, PWB is positively affected not only by job complexity but also by job autonomy and RBSE acts as an important mediator in these relationships. The findings provide important theoretical and practical perspectives for organizations seeking to build a proactive workforce capable of coping with dynamic work environments through effective work design.