IX. Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Kongresi, Eskişehir, Turkey, 3 - 06 September 2024, pp.67, (Summary Text)
Uluslararası Yetişkin Yeterlilikleri Değerlendirme Programı
(PIAAC), yetişkinlerin teknoloji açısından zengin ortamlarda okuryazarlık,
aritmetik ve problem çözme gibi temel becerilerdeki yeterliklerini değerlendirmeyi
ve karşılaştırmayı amaçlar. PIAAC Arka Plan Anketi, PIAAC tarafından “öğrenme
hazırbulunuşluğu” olarak adlandırılan bilişsel olmayan bir yapıyı
değerlendirmektedir. PIAAC Yetişkin Becerileri Ölçeği yetişkinlerin çeşitli
ortamlarda öğrenme faaliyetlerine katılmaya hazır olma durumlarını
değerlendirmeyi amaçlayan öğrenme hazırbulunuşluk ölçüsüdür. Araştırmanın
problemi “PIAAC Arka Plan Anketinde yer alan Öğrenme Hazırbulunuşluğu Ölçeğinde
(ÖHÖ) ülkelere (Belçika, Birleşik Krallık, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Ekvador,
Finlandiya, Fransa, Hollanda, İrlanda, İspanya, İsrail, İsveç, İtalya, Japonya,
Kazakistan, Kore, Litvanya, Meksika, Norveç, Peru, Polonya, Rusya Federasyonu,
Slovakya, Slovenya, Şili, Türkiye ve Yunanistan) göre a) yapısal, b) metrik, c)
ölçek d) katı değişmezlik boyutlarında ölçme değişmezliğini sağlamakta mıdır?”
şeklindedir.
Bu çalışmada ÖHÖ için söz konusu ülkelere ait gerçek
verilerin kültürlerarası ölçme değişmezliğinin çok gruplu doğrulayıcı faktör
analizi ile belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu bağlamda ilişkisel tarama modeli
kullanılmıştır. Verilerin düzenlenmesi ve betimsel analizler aşamasında SPSS
22, çok değişkenli doğrulayıcı faktör analizinde ise Mplus programları
kullanılmıştır. Araştırmanın evreni, söz konusu ülkelerdeki 16-65 yaş grubundaki
tüm yetişkin nüfusu içermekteyken örneklemi ise 157733 kişiden oluşmaktadır.
ÖHÖ 4 maddeden oluşan beşli dereceleme ölçeği (Hiç, Çok az, Bir ölçüde, Büyük
ölçüde ve Çok büyük ölçüde) şeklindedir.
Ülkeler için doğrulayıcı faktör analizi model uyum
indeksleri incelendiğinde söz konusu ülkeler arasından yalnızca Çek
Cumhuriyeti, Fransa, İsrail, Norveç ve Peru ülkelerinin model uyum
indekslerinin istenen aralıklarda olduğu görülmüştür. Belçika, Birleşik
Krallık, Danimarka, Ekvador, Finlandiya, Hollanda, İrlanda, İspanya, İsveç,
İtalya, Japonya, Kazakistan, Kore, Litvanya, Meksika, Polonya, Rusya
Federasyonu, Slovakya, Slovenya, Şili, Türkiye ve Yunanistan ülkelerinin ise
ilgili kesme puanlarını karşılamadığı belirlenmiştir. Bir sonraki adım olan
biçimsel değişmezlik modeli için uyum iyiliği indeksleri χ2 (243) = 21.769
(p<0.05), RMSEA = 0.124, CFI = 0.943, TLI = 0.905; SRMR = 0.037 şeklinde
belirlenmiştir. Model veri uyumu için; CFI ≥ 0.90, TLI ≥ 0.90, RMSEA ≤ 0.10 ve
SRMR ≤ 0.08 kesme değerleri dikkate alınmıştır (Hu & Bentler, 1998;
Steiger, 1990). Uyum iyiliği indeksleri incelendiğinde CFI, TLI ve SRMR’nin
ilgili değer aralıklarında olduğu görülmüştür. RMSEA değeri ise 0.124 ile
istenilen 0.10 eşik değerinden büyük olduğu için ÖHÖ’nun ülke değişkenine göre
gruplandırılan örneklemde biçimsel değişmezlik modelini sağladığı söylenemez. ÖHÖ’nun
Çek Cumhuriyeti, Fransa, İsrail, Norveç ve Peru alt gruplarında aynı faktör
yapısına sahip olduğu ile ölçekteki maddelerin bu ülkelerin alt gruplarında
aynı yapıyı ölçtüğü yorumu yapılamamaktadır. Bu sebeple sırasıyla ölçme
değişmezliğinin sonraki adımları olan metrik, skalar ve katı değişmezlik
aşamalarına gerçekleştirilememiştir.