Akademik Veri Yönetim Sistemi
SÖYLEM, cilt.10, sa.3, ss.1763-1787, 2025 (TRDizin)
Günümüzde çeviri sektöründe çeviri süreçleri büyük ölçüde proje tabanlı bir yapıya evrilmiştir. Bunun bir sonucu olarak, çevirmenlerin çeviri işlerini birer proje olarak görmeleri ve çeviri projelerinde bireysel veya bir ekiple faaliyet göstermeleri beklenmektedir. Bunun içinse proje mantığını kavramaları ve proje tabanlı çalışmaya alışmaları gerekir. Bu çalışma, Türkiye’de lisans düzeyindeki çeviri programlarında sunulan proje tabanlı çeviri derslerinin kapsamını ve programdaki yerini incelemeyi amaçlamaktadır. Türkiye genelindeki 72 İngilizce Mütercim ve Tercümanlık, İngilizce Fransızca Mütercim ve Tercümanlık, Çeviribilimi (İngilizce) programından basit rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen 15 programın müfredatı doküman incelemesi yoluyla analiz edilmiştir. İncelenen dersler uygulamalı yazılı çeviri dersleri, çeviriye yardımcı araçlarla ilgili dersler ve proje çalışmasına dayalı dersler olmak üzere üç ana kategori altında sınıflandırılmıştır. Araştırma soruları: 1) lisans çeviri eğitimi programlarında proje tabanlı hangi çeviri uygulaması dersleri yapıldığı ve bunların müfredatlarda nasıl yer kapladığı, 2) bu dersler kapsamında öğrencilere ne tür uygulamalar yaptırıldığı ve bu derslerin beklenen öğrenim çıktıları arasında hangi becerilerin geliştirilmesinin yer aldığıdır. Donald Kiraly’nin sosyal yapılandırmacı yaklaşımı ışığında tartışılan bulgular, proje tabanlı çeviri derslerinin programlarda sınırlı yer bulduğunu ortaya koymaktadır. İncelenen derslerde teknoloji entegrasyonu, ekip çalışması ve dönem boyunca rol değişimi sınırlı ölçüde gerçekleşmekte ve öğrenim çıktılarında iş birliği, analitik düşünme, sorgulama, öz farkındalık, sorun çözme, kendi kendine öğrenme, sorumluluk alma, etkili araştırma yapma, teorik bilgiyi uygulamaya koyma, yönetim ve teknoloji okuryazarlığı gibi becerilere olan katkıya yeterince yer verilmemektedir. Araştırmanın sonuçları, proje tabanlı çeviri uygulamalarının lisans çeviri eğitimi programlarına daha sistematik ve yaygın bir şekilde dahil edilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Böylece çeviri öğrencileri hem çeviri sektöründe hem de başka sektörlerde başarıya ulaşmalarını sağlayacak becerilere daha etkili ve kalıcı bir şekilde ulaşma fırsatı edinirler.
Abstract
In today’s translation industry, translation processes have largely evolved into a project-based structure. As a result, translators are expected to approach translation tasks as projects and to work either individually or collaboratively on translation projects. To meet these expectations, they need to understand project logic and become familiar with project-based work. This study aims to examine the scope and curricular placement of project-based translation courses offered in undergraduate translation programs in Türkiye. For this purpose, the curricula of 15 programs—selected through simple random sampling from a total of 72 English Translation and Interpreting, English French Translation and Interpreting, and Translation Studies (English) programs across Türkiye—were analyzed through document analysis. The examined courses were categorized into three main groups: applied translation courses, courses related to translation technologies, and courses based on translation project. The research questions are: (1) What types of project-based translation practice courses are offered in undergraduate translation programs, and how are they represented in the curricula? and (2) What types of tasks are assigned to students in these courses, and which skills are targeted in the expected learning outcomes? Findings, discussed within the framework of Donald Kiraly’s social constructivist approach, indicate that project-based translation courses occupy a limited place in curricula. Technology use, teamwork and role rotation throughout the semester remains minimal, and learning outcomes do not sufficiently reflect contributions to skills such as collaboration, analytical thinking, critical inquiry, self-awareness, problem-solving, autonomous learning, responsibility, effective research, applying theory to practice, project management, and digital literacy. The study suggests that project-based translation practices should be integrated more systematically and extensively into undergraduate programs. Thus, translation students gain the opportunity to acquire the skills that will enable them to succeed both in the translation industry and in other fields more effectively and sustainably.