Atık Mı, Gıda Mı? Tüketicilerin İleri Dönüştürülmüş Gıdalara Yönelik Algıları ve Kabul Sınırları
29.Pazarlama Kongresi: Değeri Pazarlamak, Pazarlamaya Değer Katmak, İstanbul, Türkiye, 23 - 26 Eylül 2026, ss.935-950, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.935-950
- İstanbul Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
İleri dönüştürülmüş gıdalar sürdürülebilirliğin öne çıkan inceleme alanlarından biri olmasına rağmen, tüketicilerin bu ürünleri nasıl anlamlandırdıkları ve kabul sınırlarının nasıl şekillendiği yeterince bilinmemektedir. Bu araştırmanın amacı, tüketicilerin ileri dönüştürülmüş gıdalara yönelik algılarını ve kabul sınırlarını keşfetmektir. Bulgular, tüketicilerin kavrama ilişkin ortak bir zihinsel temsile sahip olmadıklarını ve mevcut bilgi şemaları üzerinden anlamlandırdıklarını göstermektedir. Tanımın paylaşılmasının ardından algılar; ürün riskleri, belirsizlik ve güven, çevresel sonuçlar ile ekonomik ve işlevsel faydalar etrafında şekillenmiştir. Ayrıca tüketici kabulünün ürün kategorisi, sağlık beklentileri, üreticiye duyulan güven ve tüketim bağlamına göre değiştiği belirlenmiştir. Sonuç olarak çalışma, ileri dönüştürülmüş gıdalara yönelik kabulün yalnızca sürdürülebilirlik söylemiyle değil, bilişsel anlamlandırma süreçleri, algılanan riskler ve bağlamsal değerlendirmelerin birlikte şekillendirdiği çok boyutlu bir karar mekanizmasıyla oluştuğunu ortaya koymaktadır.
Although upcycled foods have emerged as a prominent area of inquiry within sustainability research, little is known about how consumers make sense of these products and how their boundaries of acceptance are shaped. This study aims to explore consumers’ perceptions of upcycled foods and the boundaries of their acceptance. The findings indicate that consumers lack a shared mental representation of the concept and instead interpret it through their existing knowledge schemas. Following the provision of a definition, perceptions were shaped around product-related risks, uncertainty and trust, environmental outcomes, and economic and functional benefits. Consumer acceptance was also found to vary according to product category, health expectations, trust in the producer, and consumption context. Overall, the study demonstrates that acceptance of upcycled foods is not driven solely by sustainability-related narratives but rather emerges through a multidimensional decision-making mechanism jointly shaped by cognitive sensemaking processes, perceived risks, and contextual evaluations.