Ferula Seskiterpen Kumarinlerinin Sitotoksik Etkileri: Bcl-xL Hedefli in silico Bulgular ve Yapı-Aktivite İlişkileri

Kuran F. K., Kuran E. D., Miski M.

26. Bitkisel İlaç Hammaddeleri Toplantısı, İstanbul, Türkiye, 9 - 12 Eylül 2026, ss.94, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.94
  • İstanbul Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Ferula türleri; seskiterpen kumarinler, seskiterpen kromonlar ve farnesillenmiş asetofenonlar gibi yapısal çeşitliliği yüksek metabolitler taşımaktadır. Bu çalışmada, farklı Ferula türleri üzerinde yürütülen fitokimyasal, sitotoksisite ve in silico araştırmaların bulguları, anti-apoptotik Bcl-xL proteiniyle olası ilişkileri ve yeni türevlerin tasarımına katkıları bakımından birlikte değerlendirilmiştir. Farklı Ferula türlerinden elde edilen seskiterpen kumarinlere ilişkin sitotoksisite ve yapı-aktivite bulguları, aktivitenin yalnızca kumarin çekirdeğiyle açıklanamayacağını; seskiterpen bölümünün özelliklerinin de aktivite profilinde belirleyici olabileceğini düşündürmektedir [1–3]. Ferula caspica kökleri üzerinde yapılan çalışmada elde edilen moleküller arasında seskiterpen kromonlar ve farnesillenmiş asetofenonların Bcl-xL düzeyini baskıladığı, kaspaz-3, -8 ve -9 aktivasyonunu artırdığı ve Bcl-xL bağlanma bölgesindeki inhibisyon açısından kritik bazı aminoasitlerle moleküler etkileşimler kurmakla birlikte enzimin hidrofobik cebine yerleştiği belirlenmiştir [2]. Bu mekanistik bulgulardan hareketle, Ferula seskiterpen kumarinlerinin Bcl-xL ile etkileşim potansiyeli moleküler kenetleme yoluyla genişletilmiş; özellikle doğrusal ve konformasyonel olarak esnek C15 yan zinciri taşıyan türevlerin proteinin hidrofobik cebine daha uygun yerleşebildiği görülmüştür [4]. Deneysel sitotoksisite sonuçları ile in silico bulgular birlikte değerlendirildiğinde, seskiterpen bölümünün stereokimyası, oksijenlenme derecesi, konformasyonu ve yapısal esnekliğinin Bcl-xL ile olası etkileşim ve sitotoksik aktivite açısından belirleyici olabileceği düşünülmektedir. Bu bulgular doğrultusunda, yan zincir yapısı, stereokimya ve oksijenlenme özellikleri rasyonel olarak değiştirilmiş seskiterpen kumarin ve farnesillenmiş asetofenon türevlerinin hazırlanması ve biyolojik aktivitelerinin değerlendirilmesine yönelik çalışmalarımız devam etmektedir.