17. YÜZYILDAN GÜNÜMÜZE KONTRBAS ARŞESİ: TARİH, İKONOGRAFİ VE YAPIM USTALIĞI ÜZERİNE BİR İNCELEME
in: MÜZİK KÜLTÜRÜNE DAİR ÇEŞİTLİ GÖRÜŞLER 19. Cilt, prof. haluk yücel,prof.serda türkel,prof.dr.nilgün sazak, Editor, Eğitim Kitabevi, Konya, pp.199-216, 2025
- Publication Type: Book Chapter / Chapter Other Book
- Publication Date: 2025
- Publisher: Eğitim Kitabevi
- City: Konya
- Page Numbers: pp.199-216
- Editors: prof. haluk yücel,prof.serda türkel,prof.dr.nilgün sazak, Editor
- Istanbul University Affiliated: Yes
Abstract
Özet
Bu çalışma, kontrbas arşesinin tarihsel gelişimini, yaylı çalgılar ailesinin
genel evrimi çerçevesinde incelemekte ve kontrbas arşesinin biçimsel, yapısal
ve teknik dönüşümünü görsel ve yazılı belgeler üzerinden analiz etmektedir.
Makalede, rebab gibi erken dönem yaylı çalgılardan başlayarak, 17. yüzyıl
itibarıyla farklı bölgelerde gelişen arşe tutuş stilleri değerlendirilmiş ve özellikle
Alman stilinin Fransız stiline kıyasla tarihsel olarak daha önce ortaya çıktığı
belgelerle ortaya konmuştur. Heykel, resim ve gravür gibi sanat tarihi kaynakları
aracılığıyla kontrbas arşesinin erken örneklerine dair ipuçları sunulmuş; bu
belgelerdeki dışbükey arşe ve alt el tutuş biçimi, günümüz “Alman stilinin”
öncülü olarak yorumlanmıştır. Fransız stilinin ise 19. yüzyılda Bottesini gibi
virtüözlerin etkisiyle yaygınlık kazandığı gösterilmiştir. Çalışmada ayrıca 19.
ve 20. yüzyılda arşe yapımında öne çıkan ustalar (ör. Bazin, Fétique, Morizot,
Nürnberger) tanıtılarak stilistik farklılıkların yapım süreci üzerindeki etkilerine
değinilmiştir. Sonuç olarak, kontrbas arşesi tarihsel olarak iki ana stile evrilmiş;
bu stilistik farklılıklar hem çalgı tekniği hem de performans pratikleri açısından
çeşitlilik yaratmıştır. Araştırma, söz konusu stillerin ortaya çıkışı ve gelişimi
hakkında tarihsel veriye dayalı bir bakış açısı sunmakta ve kontrbas icrasına
dair estetik ve teknik anlayışların nasıl şekillendiğine ışık tutmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Kontrbas, arşe tarihi, Alman yayı, Fransız yayı, tarihsel
icra, arşe yapımcıları, yaylı çalgılar, Bottesini, Dragonetti.