This study analyzes the structure of taxation and tax auditing practices in Turkey from a political economy perspective. Utilizing data from the Revenue Administration and the Tax Inspection Board between 2014 and 2024, the research reveals that Turkey’s tax revenues predominantly rely on indirect taxes, with limited contributions from income and wealth taxes. Tax auditing activities are found to be aligned with this structure, focusing mainly on consumption taxes and reinforcing the existing system rather than reforming it. The study argues that audit efforts prioritize maximizing revenue collection over effectively addressing the informal economy. In conclusion, the study recommends shifting emphasis to direct taxation, adopting AI-supported audit technologies, and ensuring greater transparency in audit outcomes to enhance the restructuring capacity of the tax system.
Bu çalışma, Türkiye’de vergi yapısını ve vergi denetim uygulamalarını politik ekonomi pers- pektifinden değerlendirmektedir. Çalışmada, 2014–2024 yılları arasındaki Gelir İdaresi Baş- kanlığı ve Vergi Denetim Kurulu faaliyet verileri incelenerek Türkiye’de vergilendirmenin yapısal görünümü ortaya konulmuştur. Elde edilen bul- gular doğrultusunda, Türkiye’de vergi gelirlerinin büyük ölçüde dolaylı vergilere dayandığı, gelir ve mülkiyet üzerinden alınan vergilerin payının sınırlı olduğu, vergi denetimlerinin ise bu yapı- ya paralel şekilde daha çok tüketim vergilerine odaklandığı ve mevcut yapıyı yeniden üreten bir nitelikte olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada, denetim faaliyetlerinin kayıt dışı ekonomiyle et- kin mücadele etmekten ziyade, vergi tahsilatını maksimize etmeyi öncelediği ve bu durumun vergi sisteminin yeniden yapılandırılmasında sı- nırlı etkiler yarattığı savunulmaktadır. Sonuç ola- rak, vergi denetiminde etkinliğin artırılması için, doğrudan vergilere ağırlık verilmesi, yapay zekâ destekli denetim uygulamalarına geçilmesi ve denetim verilerinin kamuoyuyla daha şeffaf pay- laşılması önerilmektedir.
