A review on the Turkish translations of Chekhov's 'Ward No. 6' through lexical - contextual transformation theory


GURKAN E.

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, no.33, pp.1343-1351, 2023 (Peer-Reviewed Journal) identifier

Abstract

Linguists have measured a quality translation by how much value the source text loses during the translation into the target text. Here, the duty of the translator is; is to convey the feeling that the author wants to give to the reader of the source text, to the target language readers. During translation, there is a semantic transformation between the source language and the target language. In some cases, there may not be a word in the target language that can give the lexical expression of the source language. At such times, it may be necessary to refer to the content of the source text. In such translations, the Transformation Theory comes into play. In this study, Anton Pavlovich Chekhov's "Sixth Ward" (Palata N:6) will be examined. The work will be analyzed comparatively under the umbrella of lexical-contextual transformation theory, taking into account the three translations made into Turkish based on the original. In this context, the applicability of lexical transformation theory on translations was examined by comparatively analyzing the translations of Mehmet Özgül, one of Chekhov's works translated into Turkish, published in 1996, Yulva Muhurcişi in 2017 and Uğur Büke in 2022.
Dil bilimciler kaliteli bir çeviriyi, kaynak metnin hedef metne çeviri dönüşümü sırasında ne kadar değer kaybettiğiyle ölçümlendirmişlerdir. Burada çevirmene düşen görev; yazarın kaynak metnin okuyucusuna vermek istediği hissiyatı, hedef dil okuyucularına iletebilmektir. Çeviri sırasında kaynak dil ve hedef dil arasında hem biçimsel hem de içerik, yani anlamsal bir dönüşüm söz konusudur. Bazı durumlarda hedef dilde kaynak dilin sahip olduğu sözcüksel anlamdaki ifadeyi verebilecek bir sözcük bulunmayabilir. Böyle zamanlarda da kaynak metnin içeriğine başvurmak gerekebilecektir. Bu tür çevirilerde de Dönüşüm (transformasyon) Teorisi devreye girmektedir. Bu çalışmada, Anton Pavloviç Çehov’un “Altıncı Koğuş’ (Palata N:6) adlı eseri incelenmektedir. Eserin orjinali temel alınıp Türkçe’ ye yapılan üç çevirisi göz önünde bulundurulmak suretiyle sözcüksel dönüşüm teorisi çatısı altında karşılaştırmalı olarak irdelenmektedir. Bu kapsamda, Çehov’un Türkçe’ ye çevrilen eserlerinden Mehmet Özgül’ün 1996 yılında, Yulva Muhurcişi’nin 2017’de ve Uğur Büke’nin 2022 yılında yayımlanan çevirileri karşılaştırmalı olarak analiz edilerek, sözcüksel-içeriksel dönüşüm teorisinin çeviriler üzerinde uygulanabilirliği incelenmiştir.