Ranked Voting Practices in Legislative Elections

3. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi, İstanbul, Turkey, 12 - 14 June 2025, pp.83-87, (Summary Text)

Publication Type: Conference Paper / Summary Text
City: İstanbul
Country: Turkey
Page Numbers: pp.83-87
Istanbul University Affiliated: Yes

Ranked voting models allow voters to rank candidates. Alternative Vote (AV), Single Transferable Vote (STV), and Borda Count are examples of ranked voting models. AV and STV are transferable, while the Borda count uses a point-based calculation method. The main difference between AV and STV is the district size. While AV is applied in narrow electoral districts where only one candidate is the winner, in STV, the district sizes can vary. The use of ranked voting models in legislative elections is not very common. They are seen in Australia, Papua New Guinea, Ireland, Malta, and Nauru. Their application varies considerably. It has a long history, especially in Australia, Ireland, and Malta. Ranking is compulsory in Australia and Nauru, optional in Ireland and Malta, and limited to three preferences in Papua New Guinea. Australia and Papua New Guinea elect their members from narrow constituencies, while Ireland has 3-5, Nauru 2-4, Malta 5, and the Australian Senate elections have 6-member constituencies. In this study, a comparative analysis is made by addressing the differences between the applications of ranked voting models in legislative assembly elections, which have not found enough place in the literature due to their lack of widespread use. As findings, the rationales and criticisms of the applications are discussed with examples.

Sıralamalı oylama modelleri seçmenlere adaylar arasından sıralama yapma olanağı sunan modellerdir. Alternatif Oylama (AV), Devredilebilir Tek Oy (STV) ve Borda sayımı uygulama örneklerine rastlanılan sıralamalı oylama modelleri içerisinde değerlendirilebilir. AV ve STV transferli, Borda sayımı ise puanlamalı hesaplama yöntemi kullanır. AV ve STV arasındaki temel fark bölge büyüklüğüne yöneliktir. AV yalnızca bir adayın kazanan olacağı dar bölge seçim çevrelerinde uygulanırken STV’de bölge büyüklükleri değişiklik gösterebilir. Avustralya’da AV’ye “çoğunluk tercihli yöntem” STV’ye “kota tercihli yöntem” adı verilir.

AV dar bölge uygulamalarında %50+1 alan aday kazanır ve diğer tercihlerin dikkate alınması gerekmez. Ancak hiçbir aday çoğunluğu sağlayamamışsa en az oy alan aday elenerek o adayı birinci tercihinde gösterenlerin ikinci tercihleri birinci tercihmiş gibi diğer adaylara transfer edilir. Bu durumda da çoğunluğu sağlayan aday olmazsa yine en az oy sahibi olan aday elenerek hesaplama devam eder. Kazanan aday için çoğunluk şartı araması nedeniyle literatürde AV çoğunlukçu modeller arasında sayılır ancak genellikle FPTP gibi çoğunlukçu modellere nazaran daha orantılı sonuçlar doğurur ve daha geniş bir seçenek yelpazesi sunar.

STV modeli ise geniş bölge seçim çevreleri kullanılması nedeniyle genellikle AV’den daha orantılı sonuçlar doğurur. STV’de kazananı belirlemek için bölge büyüklüğüne göre uygulanan kotalar söz konusudur. Uygulamada en yaygın olarak Droop kotası (geçerli oy/aday sayısı+1) kullanılmaktadır. Kotayı geçen adaylar doğrudan kazanır. Kalan sandalyeler için önce kotayı geçen oylar orantılı olarak diğer tercihlere transfer edilir sonra en az oy alan adayın elenmesi usulüne geçilir ve sandalyeler doldurulana kadar işlem devam eder.

Borda sayımı ise seçmenlerin adayları sıraladığı ve adaylara bunun karşılığında bir puan atanan modellerdir. En yüksek puan alan aday kazanan olur. Bir aday bazen çoğunluğu sağlamış olsa dahi diğer tercihlerin büyük çoğunluğunda son sıralarda yer alıyorsa kazanan olamayabilir.

Bu çalışmada yaygın olmaması nedeniyle özellikle Türkçe literatürde kendisine yeterince yer bulamamış olan bu üç modelin yasama meclisi seçimleri uygulamaları arasındaki farklılıklara değinilerek karşılaştırmalı bir analiz yapılacaktır. Bulgular olarak ise uygulama gerekçeleri ve eleştirilen tarafları örneklerle birlikte tartışılmaya çalışılacaktır.