Yanmetinsel Eko-Çeviri ve Ekolojik Krizin Yeniden Çerçevelenmesi: Distancia de rescate’nin Farklı Dil ve Yayıncılık Bağlamlarındaki Dolaşımı
Günce Filoloji Çalışmaları IV, Murat Gür, Editör, Günce yayınları, İstanbul, ss.339-355, 2026
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
- Basım Tarihi: 2026
- Yayınevi: Günce yayınları
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Sayfa Sayıları: ss.339-355
- Editörler: Murat Gür, Editör
- İstanbul Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, Samanta Schweblin’in Distancia de rescate adlı romanının farklı dil ve yayıncılık bağlamlarındaki dolaşımında başlıklar, ön kapak tasarımları ve seçili yayıncılık çevremetinleri aracılığıyla nasıl yeniden çerçevelendiğini incelemektedir. Çalışmanın veri setini belirgin biçimde farklı kapak tasarımına ve/veya başlığa sahip 21 baskı oluşturmaktadır. Bu baskılar 11 farklı dilde yayımlanmıştır. Baskılardaki çevremetinler yanmetinsellik, çeviri odaklı yanmetin, paraçeviri ve eko-çeviri yaklaşımlarından hareketle nitel ve karşılaştırmalı görsel-yanmetinsel analizle incelenmiştir. Şu bulgulara ulaşılmıştır: Kaynak başlıktaki bakım, kurtarma ve mesafe ilişkisinin farklı baskılarda güvenlik, zehir ya da psikolojik/bedensel deneyim yönünde yeniden odaklandığı; görünmez agro-toksik tehdidin ise (i) alarm, doğrudan tehdit ve bedensel maruziyet; (ii) organik formlar ve yayılım; (iii) atmosferik tekinsizlik gibi farklı görsel stratejilerle okunabilir hâle getirildiği görülmüştür. Tipografi de görsel çerçevelemeye katkıda bulunmuştur. Ekolojik kırılganlık insan ve insan-dışı bedenlerle temsil edilmiştir. Bakım ve koruma ilişkisi bedensel çevrelemeden eve doğru genişlemiştir. Ödül ibareleri, medya uyarlaması vurguları, eleştirmen alıntıları ve yazar görünürlüğü gibi yayıncılık unsurları ise ekolojik çerçevelemeye edebî prestij ve piyasa okunabilirliği katmanları eklemektedir. Ayrıca aynı dildeki baskıların farklı görsel çerçeveler üretmesi ve farklı bir dilde mevcut bir tasarımın yeniden kullanılabilmesi dil değişimi ile görsel yanmetinsel çerçevelemenin her zaman koşut olmadığını göstermektedir. Çalışma, başlık ve kapakların ekolojik anlamın görünürlüğünü ve eserin dolaşımındaki konumunu yeniden düzenleyen yanmetinsel ve paraçevirisel eşikler olduğunu savunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: eko-çeviri; yanmetinsellik; paraçeviri; kapak tasarımı; Distancia de rescate; ekolojik kriz; agro-toksisite
This study examines how Samanta Schweblin’s Distancia de rescate has been reframed across different linguistic and publishing contexts through titles, front-cover designs, and selected publishing peritexts. The dataset consists of 21 editions with markedly different cover designs and/or titles, published in 11 languages. Drawing on approaches to paratextuality, translation-oriented paratexts, paratranslation, and eco-translation, the peritexts were examined through qualitative and comparative visual-paratextual analysis. The findings show that the source title’s relation among care, rescue, and distance is refocused across editions towards safety, toxicity, or psychological and bodily experience. The invisible agro-toxic threat is made legible through different visual strategies: (i) alarm, direct threat, and bodily exposure; (ii) organic forms and spreading; and (iii) atmospheric unease. Typography also contributes to visual framing. Ecological vulnerability is represented through both human and nonhuman bodies, while the relation of care and protection expands from bodily enclosure to the home. Publishing elements such as award labels, references to media adaptation, critical quotations, and author visibility add layers of literary prestige and market legibility to the ecological framing. The fact that editions in the same language may produce different visual frames, while an existing design may be reused in another language, further shows that linguistic transfer and visual paratextual framing do not always operate in parallel. The study argues that titles and covers function as paratextual and paratranslational thresholds that reorganise both the visibility of ecological meaning and the work’s positioning in circulation.
Keywords: eco-translation; paratextuality; paratranslation; cover design; Distancia de rescate; ecological crisis; agrotoxicity