TİEM 73 Bakara Suresinde Yer Alan Bazı Türkçe Terimler Üzerine Dikkatler
JOURNAL OF THE BLACK SEA STUDIES, vol.23, no.91, pp.1749-1764, 2026 (TRDizin)
- Publication Type: Article / Article
- Volume: 23 Issue: 91
- Publication Date: 2026
- Doi Number: 10.56694/karadearas.2001424
- Journal Name: JOURNAL OF THE BLACK SEA STUDIES
- Journal Indexes: Index Islamicus, TR DİZİN (ULAKBİM), Index Copernicus, Asos İndeks, Sobiad Atıf Dizini
- Page Numbers: pp.1749-1764
- Istanbul University Affiliated: Yes
Abstract
ÖZ
Türkler için dinî terimleri Türkçeleştirmek yeni bir olgu değildir. Nitekim Türkçenin ilk yazılı belgelerinden itibaren
tespit edilebilen dinî söz varlığı, toplumun din anlayışını yansıtmasının yanı sıra sosyo-kültürel hayattaki gelişmeleri
takip edebilmeyi de sağlamaktadır. Tarih boyunca çeşitli dinlerin ve inanç sistemlerinin etkisinde kalan Türkler, bu
yeni kültür dairesine ait kavramları kendi dillerine dâhil ederken farklı yollar izlemişlerdir. Kimi zaman yeni terim
üretme yollarına başvurmuş kimi zaman da dilde hâlihazırda var olan kelimeleri kullanmışlardır. Nitekim kutsal
metin çevirilerinde anlamın doğru ve tam aktarılması kritik bir önem taşımaktadır. Öyle ki yanlış veya eksik bir ak-
tarım, metnin kutsallığına zarar verecektir. Kelime kelime çeviri metoduyla yapılan satır arası ilk Türkçe Kur’ân ter-
cümeleri, Arapça her kelimenin altında Türkçe karşılığının yer alması bakımından vahiy kaynaklı aktarımı korumak-
tadır.
Eldeki çalışmada Türkçe dinî terminolojinin oluşumu ve gelişimi anlam bilim (semantik) yönünden incelenerek dil-
ler arası çeviride Türkçenin anlatım gücü ortaya konmaya çalışılmıştır. İslam Eserleri Müzesi 73 numarada kayıtlı
satır arası Türkçe Kur’ân tercümesinde yer alan Bakara suresindeki dinî terimler kapsam alanlarına göre tam kap-
sam, bütünleşik/birleşik kapsam ve çoklu kapsam olmak üzere üç başlık altında incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Türkçe, dinî terminoloji, satır arası Kur’ân tercümesi, Bakara suresi, anlam bilim, kapsam.