Sağlık Yönetimi Alanında Küresel Araştırma Eğilimleri: Google Scholar Veri Seti Üzerine Bir Birliktelik Analizi

Önder G., Önder E.

8.ULUSLARARASI 18. ULUSAL SAĞLIK VE HASTANE İDARESİ KONGRESİ, İstanbul, Türkiye, 9 - 11 Ekim 2025, ss.1, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.1
  • İstanbul Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı, sağlık yönetimi alanındaki küresel araştırma eğilimlerini ortaya koymak ve bu alandaki kavramsal yoğunlaşmaları belirlemektir. Bu doğrultuda Google Scholar veri tabanında araştırmacıların profillerinde yer alan çalışma alanı etiketleri incelenmiş, en sık kullanılan kavramlar ve bu kavramların birlikte görülme örüntüleri analiz edilmiştir. Çalışmada özellikle sağlık politikası, dijital sağlık ve yapay zekâ gibi alanların literatürdeki konumları ve diğer çalışma alanlarıyla kurdukları ilişkiler değerlendirilerek, sağlık yönetimi araştırmalarının uluslararası düzeydeki yönelimlerine ışık tutulması hedeflenmiştir.

Yöntem: Çalışmada, Google Scholar veri tabanında 2019 araştırmacının profillerinde yer alan çalışma alanı etiketlerinden oluşan veri seti kullanılmıştır. Bu araştırmacılar belirlenirken “Health Care Management”, “Health Policy”, “Digital Health” ve “Health Economics” çalışma alanı etiketleri esas alınmıştır. Veriler öncelikle temizlenmiş, aynı anlama gelen kavramlar birleştirilmiş ve yazım farklılıkları düzeltilmiştir. Daha sonra etiketlerin frekansları hesaplanmış ve en sık kullanılan kavramlar belirlenmiştir. Etiketlerin birlikte görülme örüntülerini incelemek amacıyla birliktelik kuralı analizi uygulanmıştır. Ayrıca araştırmacıların çalışma alanı etiketleri üzerinden yapılan eş-oluşum analiziyle, sağlık yönetimi literatüründeki kavramsal yoğunlaşmalar ve alanlar arası ilişkiler ortaya konmuştur. Buna ek olarak, çalışma alanı etiketi olarak “Sağlık Yönetimi” (Türkçe) kullanan 488 araştırmacı ayrı bir veri seti olarak ele alınmış ve bu alt grup üzerinde de benzer analizler gerçekleştirilmiştir.

Bulgular: Analiz, sağlık yönetimi literatüründe iki eksenin öne çıktığını göstermektedir: (i) dijital sağlık–teknoloji çekirdeği ve (ii) politika odaklı kavramsal omurga. Dijital sağlık, yapay zekâ ve makine öğrenmesi ile özdeşleşirken, insan–bilgisayar etkileşimi, veri bilimi ve sağlık enformatiği bu kümelenmenin tamamlayıcı bileşenleri olmuştur. Politika ekseninde ekonomik değerlendirme, hizmet sunumu araştırmaları ve sağlık sistemleri politika üretiminin üç dayanağını oluşturmuştur. Halk sağlığı ve epidemiyoloji ile politika arasındaki bağ, toplum temelli sonuçların politika tasarımına entegre edildiğini göstermektedir. Ayrıca eşitsizlik ve adalet temalarının politika gündemine güçlü biçimde katılması, değer-temelli ve hakkaniyet odaklı bir yönelimi işaret etmektedir. Sağlık teknolojisi değerlendirmesi ve küresel sağlık kavramlarının da politika üretimiyle bütünleşmesi, teknoloji kararlarının ve uluslararası programların sistematik biçimde politika süreçlerine taşındığını göstermektedir. Ülke ve kurum düzeyinde yapılan analizler, İngiltere’de sağlık politikasının LSE ve LSHTM çevresinde, dijital sağlığın ise Imperial College London ve Oxford Üniversitesi etrafında odaklandığını göstermektedir. İran’da IUMS ve TUMS ekseninde yönetim ve politika temalarının sıkı biçimde kümelendiği; Kanada’da British Columbia ve Toronto, Avustralya’da Sydney ve Melbourne üniversitelerinin belirgin eşleşmeler sergilediği görülmektedir. Türkçe “Sağlık Yönetimi” etiketli 488 araştırmacıdan oluşan veri kümesinde, literatürün yönetim-örgüt ekseninde yoğunlaştığı; sağlık ekonomisi-politikaları-finansmanı üçgeninin politika çekirdeği oluşturduğu; halk sağlığı, epidemiyoloji ve çevre sağlığının toplum odaklı bir bileşen olarak eklendiği saptanmıştır. Türkiye’ye özgü bir alan olarak sağlık/medikal turizmi öne çıkarken, davranış bilimleri ve örgütsel davranış birlikteliği kurum içi değişim ve çalışan odaklı temaların yükselişini yansıtmaktadır. Dijitalleşme ise alt kümede daha çok sağlık bilişimi ve bilgi sistemleri bağlamında, yönetsel uygulamalarla ilişkili biçimde konumlanmıştır.

Sonuç: Analizler, sağlık yönetimi araştırmalarının küresel düzeyde dijitalleşme ve politika eksenli iki ana akım etrafında şekillendiğini göstermektedir. Bu ikili yapı, alanın hem teknolojik dönüşüm hem de eşitsizlik ve hakkaniyet temelli politika arayışlarıyla evrildiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca ülke ve kurum farklılıkları, uluslararası iş birliği ve karşılaştırmalı çalışmalar için stratejik temas noktaları sunmaktadır.

Anahtar kelimeler: Sağlık Yönetimi, Birliktelik Kuralı Analizi, Google Scholar Verisi, Araştırma Eğilimleri, Araştırmacı Çalışma Alanı Eş-Oluşumu

Aim: The aim of this study is to reveal global research trends in the field of health management and to identify conceptual concentrations within this domain. To this end, research area labels included in researchers’ profiles on the Google Scholar database were examined, and the most frequently used concepts as well as their co-occurrence patterns were analyzed. In particular, the study evaluates the positions of health policy, digital health, and artificial intelligence in literature and their relationships with other research areas, with the goal of shedding light on the international orientations of health management research.

Methods: The study utilized a dataset comprising research area labels from the profiles of 2019 researchers in the Google Scholar database. These researchers were identified based on the labels Health Care Management, Health Policy, Digital Health, and Health Economics. The data were first cleaned by merging synonymous terms and correcting spelling variations. Subsequently, the frequencies of the labels were calculated to identify the most used concepts. To examine patterns of co-occurrence among the labels, association rule analysis was applied. In addition, co-occurrence analysis of the research area labels was conducted to uncover conceptual concentrations and interrelationships within the health management literature. Furthermore, a separate dataset of 488 researchers who explicitly used the label Sağlık Yönetimi (Health Management in Turkish) was analyzed, and similar procedures were carried out for this subgroup.

Results: The analysis reveals two dominant axes in the health management literature: (i) the digital health–technology core and (ii) the policy-oriented conceptual backbone. Digital health is closely associated with artificial intelligence and machine learning, while human–computer interaction, data science, and health informatics emerge as complementary components of this cluster. On the policy axis, economic evaluation, health services research, and health systems form the three main pillars of policy development. The connection between public health, epidemiology, and policy highlights the integration of community-based outcomes into policy design. Moreover, the incorporation of inequality and equity themes into the policy agenda reflects a value-driven and justice-oriented orientation. The integration of health technology assessment and global health into policy further demonstrates how technological decisions and international programs are systematically embedded in policy processes. At the country and institutional level, the analysis indicates that health policy research in the United Kingdom is concentrated around the London School of Economics and the London School of Hygiene and Tropical Medicine, while digital health is centered on Imperial College London and the University of Oxford. In Iran, management and policy themes are strongly clustered around the Iran University of Medical Sciences and Tehran University of Medical Sciences; in Canada, the University of British Columbia and the University of Toronto emerge as focal points, while in Australia, the University of Sydney and the University of Melbourne display prominent pairings. In the dataset of 488 researchers labeled with the Turkish term “Sağlık Yönetimi” (Health Management), the literature is found to concentrate on the management–organization axis. The health economics–policy–finance triad constitutes a distinct policy core, while public health, epidemiology, and environmental health complement this core as community-oriented components. Health and medical tourism emerge as a Turkey-specific field of focus, whereas the conjunction of behavioral sciences and organizational behavior reflects the rising prominence of themes related to organizational change and workforce dynamics. In this subset, digitalization is positioned primarily within the scope of health informatics and information systems, linked to managerial applications.

Conclusion: The analyses demonstrate that health management research is shaped globally around two main currents: digitalization and policy orientation. This dual structure highlights the field’s evolution through both technological transformation and policy agendas grounded in equity and justice. Moreover, country- and institution-level differences provide strategic contact points for international collaboration and comparative research.

Keywords: Health Management, Association Rule Analysis, Google Scholar Data, Research Trends, Research Area Co-occurrence