Eski Türkçe /ŋ/ Ünsüzünün Kazakça ve Yakutçadaki Durumu


Creative Commons License

Mustafaoğlu R.

in: Bilge Biliglig Bahşı Bitig (Doğumunun 60. Yılında Mehmet Ölmez Armağanı), Özlem Ayazlı - Tümer Karaayak - Uğur Uzunkaya, Editor, Paradigma Akademi Yayınları, Çanakkale, pp.457-466, 2023

  • Publication Type: Book Chapter / Chapter Other Book
  • Publication Date: 2023
  • Publisher: Paradigma Akademi Yayınları
  • City: Çanakkale
  • Page Numbers: pp.457-466
  • Editors: Özlem Ayazlı - Tümer Karaayak - Uğur Uzunkaya, Editor
  • Open Archive Collection: AVESIS Open Access Collection
  • Istanbul University Affiliated: Yes

Abstract

Çalışmada, Eski Türkçe (Köktürkçe, Eski Uygurca, Karahanlıca dönemlerini kapsamaktadır) /ŋ/ ünsüzünün Yakutça ve Kazakçadaki durumu incelenmiş ve aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır Damak genizsili /ŋ/ ünsüzü ET.'de sadece söz içi ve söz sonunda bulunur. Söz başında bu ünsüze rastlanmaz. Bu nedenle Yakutça hiçbir örnek tespit edilememiştir. ET.'de söz içindeki damak genizsili /ŋ/ ünsüzü Yakutçada umumiyetle korunmuştur. ET.'de söz içindeki damak genizsili /ŋ/ ünsüzü Yakutçada tespit edilen bir örnekte muhtemelen /ŋ/ > /ğ/ > /y/ ses değişimi sırasına ve /g/, /ğ/ ünsüzlerinin düşmesi sonucu meydana gelen ses hadisesi bağlamında /uo/ şeklinde bir ikiz ünlü (diftong) oluşmuştur. ET.'de söz sonundaki damak genizsili /ŋ/ ünsüzü Yakutçada umumiyetle korunmuştur. ET.'de söz içindeki damak genizsili /ŋ/ ünsüzü Kazakçada umumiyetle korunmuştur. ET.'de söz içindeki damak genizsili /ŋ/ ünsüzü Kazakçada tespit edilen birkaç örnekte /y/ ünsüzüne dönüşmüştür. ET.'de söz sonundaki damak genizsili /ŋ/ ünsüzü Kazakçada umumiyetle korunmuştur. ET.'de söz sonundaki damak genizsili /ŋ/ ünsüzü Kazakçada bir örnekte /n/ ünsüzüne dönüşmüştür. Sonuçlara ve genel listeye bakıldığında örnekleme dâhil edilen sözcüklerden hareketle Eski Türkçe /ŋ/ ünsüzünün Yakutça ve Kazakçadaki durumu şu şekilde özetlenebilir: ET. /-ŋ-/ > Yak. /-ŋ-/, /-uo-/ > Kaz. /-ŋ/, /-y/; ET. /-ŋ/ > Yak. /-ŋ/ > Kaz. /-ŋ/, /-n/.